İstanbulda biri Aksarayda Yeni Odalar (Yeni Koğuşlar), diğeri Şehzâdebaşında Eski Odalar (Eski Koğuşlar) adı ile anılır iki Yeniçeri Kışlası var idi ve bu kışlalarda yerleştirilmiş yeniçeri ortalarının (taburlarının) koğuşları yanında ayrı ayrı mutbakl...

Yeniçeri ocağının kuruluşundan kalma bir gelenek idi, sarayda divan günleri merâsime katılan yeniçerilere çorba verilir idi (B.: Divânı Hümâyun). Divan mutad toplantılarını haftada bir gün, Salı günleri yapardı. Sadırâzam ve diğer divan âzaları o sabah...

“İrice çilli, lekeli yüz, çiçek hastalığından kalma nişanlı yüz, çiçekbozuğu” (Türk Lûgatı). Yaşlı bir İstanbul yosması ağzından yazılmış aşağıdaki manzume, geçen asır sonlarında yaşamış Üsküdarlı halk şâiri Âşık Râzi’nindir: Dört kocamdan biri kördü ...

1730 İhtilâlinin çıplak hamam uşaklığından gelme lideri Patrona Halil’in Reşad Ekrem Koçu tarafından romanlaştırılmış geniş biyografisinde, o esâfil kıyamını desteklemiş İstanbulun yalın ayaklı külhan beylerinden bir tip; muharrir, inkilâb şehidi büyük...

Türlü çeşidleri ve isimleri ile malûm yemek; Şinâsinin şu beytinin ikinci mısraı, gaayelere, hedeflere sebat ile ulaşılacağını ifâde için darbı mesel hâline gelmişdir, daha doğrusu, Şinâsi, darbı meseli şiir halinde pek hünerli kullanmışdır: Feyz alur...

“Sıfat: ayağı çolak; mecâzen: bolpaça, sümsük, sünepe, eli işe yatmaz, yakışmaz, beceriksiz.” (Büyük Türk Lûgatı, Hüseyin Kâzım). Aynı eser misal olarak Sürûrinin şu hicvini alıyor: Çolpalar başı gedik berber kim Müşterisi idi üç beş amele. Şu hicviy...

Beyoğlu İlçesinin Haliçde Hasköy Nâhiyesi sokaklarından; Piriçavuş Mahallesindedir; 1934 Belediye Şehir Rehberine göre; mahallenin hemen göbeğinde Madrabaz, Eskici ve Emzik Sokakları ile teşkil ettiği bir beşyol ağzı ile Fıstıklıbağçe Sokağı arasında u...

Boğaziçinde Ortaköy sokaklarından; 1934 Belediye Şehir Rehberine göre köyün gerilerinde, Fıstıklı Köşk Sokağı ile Ortaköy Kabristan Sokağı arasında uzanır (Pafta 20 de 178); yerine gidilip bu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Ocak,...

Defterdar ve civarının eski adı; bir zamanlar da Haliçde Defterdar Vapur İskelesinin hemen arkasındaki semtin adı zamanımızda Eyyubun Cezeri Kasım Mahallesi sınırı içinde kalmış, semt olarak da adı unutulmak üzeredir, adı geçen mahallede iki yol “Çömle...

Musikişinas; 1785 yılında Üsküdarda doğmuş ve 1840 da orada vefat etmiştir. Tokat’dan Üsküdara hicret eden bir çömlekçinin oğludur. Bağlarbaşı Ermeni Mezarlığında medfundur. Mezarının yeri halen bellisizdir. Önce terzilikle iştigal eden Çömlekciyan, bi...

Eyyubda Cezerikasım Mahallesi yollarından; Haydarbaba Caddesi, Zalpaşa Caddesi ve Cezerikasım Akar Çeşme Sokağı ile teşkil ettiği dört yol ağzı ile Takkeci Değirmeni Sokağı arasında uzanır, ki bu son sokak ve Kıral kızı Sokağı ile de bir dört yol ağzı ...

Muharrir ve mütercim; mezartaşı kitabesine göre 14 Ağustos 1870 de İstanbulda doğmuş ve 18 Mayıs 1929 da orada vefat etmiştir. Bağlarbaşı Ermeni Mezarlığında medfundur. Kırk sene müddetle, “Ceridei Şarkiye” (Ermenice harflerle türkçe), “Manzumei efkâr)...

Eyyub’da Cezerikasım Mahallesi yollarından; Çömlekçiler Caddesi ile Tekekci Değirmeni Sokağı arasında uzanır (1934 Belediye Şehir Rehberi Pafta 9, Mahalle Numarası 116); bir araba geçecek genişlikde kabataş döşeli bir sokakdır; büyüklü küçüklü ahşab ve...

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında çömlekçi civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hûbannâmei Nevedâ” adını taşıyan manzum mecmuada çömlekci civanı şu üç bey...

Eski kibar ve ricâl dâirelerinde tütün çubuklarına bakan, onları hazırlayan, efendisine ve misafirlerine veren hizmetkâr; “Tütüncü” veyâ, “Tütüncübaşı” ünvanını taşıyan diğer bir itibarlı bende ağanın yamağı sayılırdı; çubukdar aslında bu günkü anlamla...

On yedinci asrın ilk yarısında Şehremininde oturur Tayyarzâde Mehmed adında aşırı derecede güzel bir delikanlı İstanbulun büyük şöhretlerinden biri olmuşdu; güzelliğinin en revnaklı çağında devrin şöhretlerinden gümrükçü Hüseyin Efendi adında çok zengi...

İlim adamı, hekim; bu satırların yazıldığı sırada İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizikoterapi Kürsüsü Ord. Profesörü idi; 1890 da Ankarada doğmuşdur; babasının adı Mustafa Kâzım, annesinin adı Sıdıkadır; 1911 de Ankara Mektebi Sultanisini, 1918 de...

Hem çubuk yapıcı sanatkâr, hem de çubuk satıcılar bu isimle anılmışlardır; çubuk yapıcılar çubukların yalnız gövde kısmını (asıl çubuk kısmı) yaparlardı; çubuk imâmesini (ağza gelen kısmını) ve lüleleri yapanlar imâmeci ve lüleci adı ile anılırdı; imâm...

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında çubuk yapıcı ve satıcı civanlarına rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hûbannâmei Nevedâ” adını taşıyan manzum mecmuada çubukçu civanl...

Evlerde, konakların ve sarayların çubuk odalarında, kahvehânelerde çubukların muhafaza edildiği dolabların adı. Konaklarda ve saraylarda misafirin, kahvehânelerde müşterinin içtimaî mevkiine, itibârına, şahsiyetine göre boy boy, cins cins çubuklarla çu...

1934 Belediye Şehir Rehberinde Beyoğlu ilçesinin merkezi nahiyesinde Kuloğlu Mahallesinin sokaklarından; bu mahallenin doğu kısmında Hacıoğlu Sokağı ile Ağahamamı Sokağı arasında uzanan Altıpatlar Sokağı üzerindedir; yerine gidilip şu satırların yazıld...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Büyükdere sokaklarından; Büyükderenin kuzeyinde, Çobankızı Sokağı ile kırlık arasında uzanır, Sefâret Sokağı ile dört yol ağzı yaparak kesişir; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (...