Davudpaşa Medresesi sokağı üzerindedir, 1934 Belediye Şehir Rehberine göre Samatyanın Cerrahpaşa Mahallesi sınırı içindedir (B.: Davudpaşa Medresesi sokağı). Daracık bir çıkmazdır, sağ tarafında 3 ev, sol tarafında da Davudpaşa Medresesi’nin yan duvarı...

Kemerburgaz Köyü, Paşa Deresi, Küçük Bend, Ayvant Bendi ve Davudpaşa Deresi arasındaki mer’â; yerine gidilip görülme imkânı bulunamadı. Bibl: Mehmed Eşref, İstanbul civârı haritası.

İstanbulun eski şer’î mahkemelerinden biri; semtinde yerini tesbit edemedik.

Hak ağzında “Tabak”, “tabakhâne” denilir; deriyi usulü ile terbiye ederek kokusunu gideren, onu boyayan ve kurutan ve meşin, sahtiyan, kösele veya post, kürk hâline getiren sanatkâr işçi ve onların işledikleri, çalıştıkları imâlâthâne. Debbağlar ve deb...

Osmanlı İmparatorluğunda “Garb Ocakları” diye anılan Şimâli Afrikada Akdeniz kıyısı boyunda Trabulusgarb (Libya), Tunus ve Cezâyir eyâletlerinde yerleşmiş ve hepsi Anadolu ve Rumeli türklerinden olub geçen asra kadar da aralarında türkçe konuşa gelmişl...

Üsküdar Selimiye semti yollarından; Harem İskelesi Sokağı ile Kavak İskelesi Caddesi arasında uzanır, Selimiye Camii Sokağı Selimiye Kışlası Sokağı ve Şâir Nazîmî Sokağı ile dört yol ağzı yaparak kesişir (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 27) Bir arab...

Topkapı sarayında Birinci avluda, Bâb-ı hümâyun ile Bâbüsselâm (Ortakapı) arasında, zamanımızda mevcut olmayan bir kasırdır. (B. Bâb-ı hümâyun: Bâbüsselâm); Bâb-ı hümâyundan gelindiğine göre iki büyük kapı arasındaki yolun sol tarafında, gövdesinin enk...

Ananın erkek kardeşi; halk ağzında mecâzen arka, hâmi, koruyucu yerinde kullanılır; Anadoludan kopmuş deniz akıncısı türkler Şimâlî Afrikada Cezâyiri fettihden sonra başbuğlarına, kaptanlarına bu anlamda “Dayı” diye hitâb ettiler ve Cezâyirde “Dayılık”...

Eminönü merkez nâhiyesinin Hobyar Mahallesinde Hocahanı Sokağı ile Tereke Sokağının kavuşağı köşesindedir. Hadikatül Cevâmi şu mâlûmatı veriyor: “Mahmudpaşa Camii civârındadır; baniyesinin Kanunî Sultan Süleyman hazretlerinin dayesi olduğu kapusu üstün...

Asrımız başında Üsküdarda Matmazel Baydar Dayyan tarafından açılmış bir ermeni kız kolleji; 1918 de kurucusunun vefatı ile bu okulu kız kardeşi Rita Dayyan idâre etmiş, 1922 - 1923 arasında kapanmıştır. Okulun ilk binası Amerikan Kız Kolleji ile Berbe...

Mahmudpaşa civarında sadırâzam Rüstempaşanın adamlarından Çaşnigir Ali Çelebinin bekâr odalarının kapusu üstünde fevkaanî bir mecsid idi, Rüstem Paşanın zevcesi Mihrimah Sultanın dayesi Asiye Hâtun tarafından yapdırılmışdı (B.: Daye Hâtun); geçen asır ...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Boğaziçi’nin Rumeli yakasında Bebek Köyünün sokaklarından (adı geçen rehberde pafta 21/Bebek); köyün Rumelihisarı tarafından sırt üstünde ve yalı boyuna nisbetle çok gerilerde bir yoldur; yerine gidilip bu satırların ...

Arabca “el ile sürtme oğuşdurma” anlamında “delk” kökünden yapılmış türkçe isim: “Hamamda vücûdu, kese ve sabun sürerek yıkayan, vücûdu oğuşduran uşak”; Osmanlı saraylarının husûsî hamamlarında bu işle görevli gencler de “dellâk” adını taşımış olmakla ...

Muharrir, bilhassa Balkan memleketleri ve meseleleri üzerinde çok geniş bilgisi olan bir aydın adam; duygulu, zarif, feragatli, çalışkan, filosof, rind ,türlü mihnet çekmiş, kimseye minnet etmemiş “geçme nâmerd köprüsünden koaparsın su seni” diyenlerde...

Üsküdarlı Halk şâiri Âşık Râzinin anlatdığına göre 1313 (1895-1896) de Kasımpaşa İskelesinde yaşı yetmişi aşmış bir kayıkcı, Râzinin tâbiri ile “denize kürek çalmada delikanlılara meydan okur, koçan gibi bir laz”; o yaşda “cami yıkılmış, mihrap durur” ...

Geçen asır sonlarında İstanbulun zararsız delilerinden; şehzâdelerden birinin saraylılarından olduğu söylenirdi, efendiden bir adama çırak çıkarılmış, kaynanası ile geçinememiş, o kadından gördüğü türlü cefâ üzerine de bir oynatarak sokağa fırlamış, çı...

Hicrî 1098 (milâdî 1686-1687) tarihinde İstanbul hamamcılar kethüdâsı bulunan Derviş İsmail tarafından yazılmış bir risâledir; o tarihlerde İstanbulda büyük şöhret sâhibi olmuş on bir nefer hamam dellâkının hal tercemeleridir. Hiç basılmamış olan bu ri...

Enderûnu Hümâyunda Seferli Koğuşunun zülüflü ağaları arasından seçilir, yetiştirilir idi (B.: Enderûnu Hümâyun; Seferli Koğuşu; Zülüflü Ağalar); 20 ile 30 yaş arasında 30 nefer genc idi; aynı zamanda berberlik de yapdıkları için “Berber ağalar” diye de...

(Adının okunuşu Jak Dölil) XVIII. asır ile XX. asır başlarında yaşamış şâir bir fransız râhibi; fransız edebiyatında romantiklerin öncülerinden biri bilinir; 1738 de Aigueperse’de doğdu, 1813 de Paris’de öldü; şiirleri “les Jardins”, “l’Hamme des ehamp...

Çarşı hamamlarında dellâkların kullandığı kaba ve kara kıldan hamam keseleri (B.: Kese; Hamam); Kadimden beri Tosyada dokunur keselik sofdan yapıla gelmişdir ve bu kara dellâk keselerinin kaba sofu sûreti mahsûsada dokunmuş ve dikilmiş olarak İstanbul ...

Onyedinci asır ortasında İstanbulda “Sundür” denilen çökure benzer dört demir telli bir kürd sazını çalmada hüner sâhibi bir sâzende ayak takımından biri olup hammal ırgad makuulesinin toplandığı yerlerde dolaşarak geçindiği tahmin olunur; hayatı hakkı...

Üsküdarlı Halk şâiri Âşık Râzinin evrâkı metrûkesi arasında bir defterden öğrendiğimize göre geçen asır sonlarında Çeşmemeydanı sandığı tulumbacılarından güzelliği ile meşhur bir mürâhik delidanlıdır ki Arnavud Mestan adında birinin bir kadın veyâ kız ...

1885 ile 1890 arasında hem yüzünün hem de sesi’nin güzelliği ile tanınmış Kasımpaşalı genç bir hallac; Kasımpaşa Mevlevîhânesinde de zâkirlik ederdi. Devrin büyük kalender halk şâiri Tophâne kâtibelerinden Üsküdarlı Âşık Râzi, kendi tâbiri ile “nevedâ”...

1885 ile 1890 arasında Tophâne İskelesi kayıkcılarından bıçkın bir delikanlı; Kalender halk şâiri Tophâne tekebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi tarafından şu manzûme ile övülmüşdür : Perçemi zer târı boyunda kemend Sevdim bir kayıkcı şûhi şehlevend İskel...

Fâtih İlçesinin merkez bucağının Sinanağa Mahallesi sokaklarından; Haliç Caddesi ile Kırbaç Sokağı arasında uzanır; Kırbaç Sokağı ile birleşdiği nokta, Nevşehirli İbrahim Paşa Caddesi ile Mıhcılar Caddesinin kavuşak noktaları olan bir dört yol ağzıdır;...