Geçen asır başında yaşamış bir bestekâr; Hâşim Bey mecmuasında uşak faslında bir hafif bestesi kaydedilmişdir. Güfte şudur: Ney nevâ eyler keman inler döğer def sinesin Dinle tanbûrun eninin mûsikaarın giryesin Sabra tâkat mı kalır âşıkda insâf idelim...

İstanbul’un hâneberduş pırpırları argosunda; 1) bıçakla vurmak, yaralamak; 2) cimâ, livâta. O bedbaht tabakanın ağzında bu ikinci anlamda zengin lûgatçe vardır: fişek atmak, lehimlemek, perçinlemek, şişirmek, üfürmek, yef’allemek, tezgâh kırmak, düdükl...

Kasımpaşada Yahya Kâhya ve Çatma Mescid Mahalleleri arasında bir sınır sokakdır; yerine gidilip bu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilmedi (Ocak, 1965).

İstanbulun eski topografik isimlerinden, Tophâne civârında Salıpazarı semti kıyısında bir yerin adı idi. Zamanımızda tamamen terk edilmiş isimlerdendir.

Azgın öz anaların ve sadist üvey anaların, sarhoş, ayyaş, kumarbaz, sevgi ve şefkat yoksulu babaların ihmallerine, cevir ve cefâlarına, türlü zulümlerine, dayaklarına, işkencelerine dayanamayarak evlerinden kaçan çocuklardan gayri, naz ve nimet içinde ...

Büyük şehir İstanbul, içi tahammür hâlinde bir şarab fıçısı gibidir, gün geçmez sokaklarına, bataklarına, dârülnedvei haşarat olan türlü isim altında şenaat inlerine salkım salkım kimsesiz veya ev, yurd kaçkını çouklar atılır ve eğer tezine el uzatılıp...

Millî ve dinî bayram günlerinde “Kızılay” (Hilâliahmer) “Türk Hava Kurumu” (Tayyare Cemiyeti) ve “Çocuk Esirgeme Kurumu” (Himâyei Etfal) gibi büyük hayır kurumlarının iâne rozetlerinin halkın yakasına takılması yarım asra yaklaşan zamandan beri memleke...

Kocasını herhangi bir şekilde kaybettikten sonra bir oğlan çocuğu ile dul kalan kadın (adam ölmüş, yâhud çocuğu ile karısını yüzüstü bırakıp kaçmış veya kadını boşamış ve evlâdını aramayıp izini kaybetmiş olabilir) hâmisiz ve gelirsiz olursa hem kendis...

Büyük şehir İstanbulda evlâdının tahsil ve terbiyesini hiç düşünmemiş babalar da pek çoktur. Esnaf tabakasından veyâ ayak takımından bazı babalar 13-15 yaşlarında oğulları ile kendi boylarından kimselerin gittiği içkili lokantalarda otururlar, hattâ bi...

“Çoban” kelimesinin ermenice karşılığı olan “Hoviv” den “Hovivyan” veya kısaca “Hovyan” da tesmiye edilen ve Egin’in Abuçeh kasabasından, muhtemelen onyedinci asırda İstanbula gelen Çobanyan amiralar hakkında müteveffa edip ve müdekkik Toros Azatyan “E...

Ünlü bir şair, edip, mütercim, müdekkik ve münekkid; pederi kuyumcu Ohannes Çobanyandır. Annesinin adı Mannikdir; 1872 de Beşiktaşda doğmuş. İlk tahsilini Beşiktaşdaki Makruhyan Mektebinde yaptıktan sonra, Galatadaki Gatronakan Lisesine girerek 1891 de...

“İnsan yavrusu” (H. Kâzım, Büyük Türk Lûgatı); Çocuk adı üzerine aşağıdaki darbı meselleri aynı eserden alıyoruz: Çocuğun yediği helâl, giydiği haram. Çocuğa iş buyuran ardınca kendi gider. Çocukla yola çıkılmaz. Çocuk büyür, deli uslanmaz. Çocukdan a...

Ermeni Katolik mezhebine mensup bir tıp doktoru; mezartaşı kitâbesine göre 20 Kasım 1856 da doğmuş ve 27 Aralık 1909 da İstanbul’da vefat etmiştir. Şişli Ermeni Katolik Mezarlığında medfundur. Müteveffa Dr A. Mezburyan’a göre 1875 de Mektebi Tıbbiyeden...

Batı türkçesinde isim; Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lûgatında bir kelimenin türkçeye “arkadaş” anlamına lâtince “comes” den alındığını kaydediyor; eski medrese hayatında medrese odalarında bekâr hayatı yaşıyan softaların, mollaların aynı zamanda uşakla...

Tahsisen toprakdan yapılmış çanak, çömlek, desti, surahi, bardak, kâse, boduc, çömlek, küp, saksı, satan esnaf; Onyedinci asrın büyük muharriri Evliyâ Çelebi Dördüncü Sultan Murad zamanında yapılmış büyük esnaf - ordu alayı münasebetile bu esnaf hakkın...

“Batı türkçesinde isim; süzülüp teressüf ettirilmiş jamurdan yapılan ve fırında pişirilen toprak kab; çömlekçi, çömlek ve emsâlini yapan sanatkâr” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk Lûgatı). Çölmek de denilir; destiden farkı boynu kısa ve içine elin rahatça gi...

Toprakdan çeşitli isimler altında kaplar yapan sanatkârlar, işçiler; Onyedinci asrın büyük muharriri Evliyâ Çelebi Dördüncü Sultan Murad zamanında yapılmış büyük esnaf - ordu alayı münâsebeti ile bunlardan şöyle bahsediyor: “Esnâfı Kâehânei Çömlekciyan...

İstanbulda iş tutmuş Kütahyalı bir fotoğrafçıdır; 1964 yılında 27 yaşında bulunuyordu, evli, iki erkek evlâd sâhibi olup hayatı biraz maceralı geçmiş, fabrikada amelelik, halk türküleri okuyuculuğu yapmış, seyyar fotoğrafçılıkta karar kılmışdır. 1964 y...

Beşiktaş Kazâsı merkez nâhiyesinin Cihannümâ Mahallesindedir; Yıldız Posta Caddesi ile Akdoğan Sokağı arasında uzanır, Yenimahalle Fırını Sokağı ve Kapancı Sokağı ile kavuşakları vardır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 20, mahalle numarası 175); iki...

Kaya balığı avlamada kullanılır bir âlettir; aşağıdaki notları Karakin Bey Deveciyanın “Balık ve Balıkçılık” adlı ölmez eserinden alıyoruz: “Kaya balığı yumurtasını koymak, sığınmak ve dinlenmek için bir takım delik ve oyuk yerler arar. Çömlek bu balığ...

Halk ağzı deyim: “Paralı ve aynı zamanda gaayet tutumlu kimse”, “Parasını bir bankaya vermeyen, eski usulde evinin muhtelif yerlerinde gizleyip saklayan kimse”; misâl: İki külhanbeyi konuşur: — Otuz yıldan beri tanırım şu bakkal İbrahimi... ben çocukdu...

İstanbulun hâneberduş pırpırıları argosunda “makad kıç,: aynı argoda tas, kâse, künbed, davul, küfe, boğça, semer, çukur isimleri de aynı anlamda kullanılır.

İstanbulun suyu şehir dışındaki kaynaklardan gelir ve hepsi de şehirden hayli uzaktadır. Bizans İmparatorluğunun devlet merkezi daha V. asır ortasında, Trakya üzerinden yürüyüb gelen düşman orduları tarafında muhasaralar altına konmuş, ve bu düşmanları...

1959 yılında aşk intikamı yolunda kundakla çıkarılmış bir yangın olup, benzerine rastlanmaz vak’alardandır; aşağıdaki satırlar 21 Temmuz tarihli Hürriyet Gazetesinden nakledilmişdir: “Eski bir eroin imalcisi olan ve son zamanlarda mesleği (!) bırakıp p...

Tophâne’de Firuzağa Mahallesinde, Çukurcuma Caddesi ile Çukurcuma Camii Sokağı köşesindedir; Hadikatül Cevami şu mâlûmatı vermektedir: “Bânisi Şeyhülislâm Molla Fenâridir ki ismi şerifleri Mehmeddir, ceddi Şemseddin Mehmed bin Hamza 751 (1350) doğmuşdu...