İstanbulun çok meşhur ve makbul menbâ sularından biridir. Bu meşhur su Dedeoğlu Çiftliği arazisinde, Göztepe denlien yer ile o civarda üç menbâdan toplanır. Menbaların verdiği sular ayrı ayrı yollarla biri 1500, diğeri 1000, ve üçüncüsü de 2000 metrede...

Lâle Devrinin Feyzâbâd adı verilmiş Çubuklu Mesiresi zamanımızda, parlak mâzisini tahayyül bile ettiremeyecek durumdadır. Bir kenarında Çubuklu Çeşmesi, Çeşme arkasında bir namazgâh, ortasında Çubuklu Havuzu, ulu çınarlar altında kısmen Gazino adını ta...

Boğaziçinin Anadolu yakasının ana sâhil yolunun Kanlıca ile Çubuklu arasındaki parçasının adı, “Kanlıca - Çubuklu Yolu” da denilir; Kanlıca Meydancığından Çubuklu Vapur İskelesine kadar uzanır; iki araba rahatça geçebilecek genişlikte asfalt yoldur. Ka...

Yukarı Boğaziçinde Kılıç Balığı av yerlerinden birinin adıdır (B.: Hılıç Balığı); Gazhânenin önünden başlanır, tâ aşağı sularını buluncaya kadar açılarak suların düzgün yerine çıkılır çıkılmaz, kayığın başı Yeniköy Vapur İskelesine doğru düzeltilerek a...

Lâle Devrinde Feyzâbâd adını almış Çubuklu Mesîresindedir; Çubuklu Çeşmesinin hemen arkasında mihrab taşı durmakda metrûk bir namazgâhdır. Çubuklunun Feyzâbâd adı ile ihyasından çok evvel kurulmuş bir namazgâh olduğu muhakkakdır; tesisi belki de İstanb...

Dibi derin ve şiddetli akıntıya mâruz bir koy olduğu için gemilere iyi bir demir yeri değildir.

İstanbulun Yalova Kazâsının Kılıçlı nâhiyesi köylerinden; Yalovanın güney doğusunda ve Yalovaya 23 kilomtre uzaklıktadır, Samanlı dağlarının eteğinde hafif engebeli bir arâzi üzerinde kurulmuşdur, Yukarı Mahalle ve Aşağı Mahalle diye iki mahalleden mür...

Fâtih devri eserlerinden büyük bir çifte hamam idi; Fâtih Külliyesinden Baş Kurşunlu Medresenin hemen yakınında idi; yıkılmış, küçücük bir izi, nişanı kalmamışdır; Charles Texier’nin, ve ondan naklen Heinrich Glück’ün çizdiği plân ve kesid resimden pek...

Büyük Kapalı Çarşıda, Örücüler Kapusunda, Yağlıkcılar Caddesinde İstanbulun en eski hanlarından biri, 60 kapu numoralı binâdır; ne zaman yapıldığı bilinmiyor, Bizans yapısıdır; müstatil şeklinde bir iç avlusu vardır, bu avlu, dört köşeli kalın sütunlar...

Beyoğlu ilçesi merkez nâhiyesi mahallelerinden; merkez nâhiyesinin Hüseyin Ağa, Kalyoncukolluğu, ve Beyoğlu İlçesi Taksim nâhiyesinin Şehid Muhtar Bey, Bülbül ve Bostan Mahalleleri ile çevrilmişdir; sınır yolları şunlardır: Tarlabaşı Caddesi (Hüseyin A...

İkinci Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun en namlı tulumbacı kahvehânelerinden biridir; Aksarayın bilhassa şıkırdım bıçkınlarının toplandığı bir dârülnedvei haşarat idi; Çukurçeşme (Lâleli) Hamamının tam karşısında idi, bu münasebet ile de ayrıca t...

İkinci Abdülhamid devri sonlarında İstanbulun en namlı tulumbacı kahvehânelerinden biriydi; Aksarayın vurucu kırıcı kabadayılarının ele avuca sığmaz külhânilerinin toplandığı bir yerdi; ramazanlarda çalgılı kahve olurdu (B.: Çalgılı Kahvehâneler); meşr...

Çukurçeşme semti (Lâleli, Balabanağa Mahallesi) İstanbulun başka semtlerinden çıkan ateş âfeti büyük yangınlarında bir kaç defa tamamen yanıp kül olmuşdur; kendi içinde de yangınlar çıkmışdır: 31 oğustos 1874 yangını — Bozmacılar Hanından çıkdı, 18 bin...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre (Pafta 19, mahalle numarası 163) Beyoğlunun Taksim Nâhiyesinin Kâtib Mustafa Celebi Mahallesi Sokaklarından; bu mahallenin tam göbeğinde Tel Sokağı ile Billûrcu Sokağı arasında uzanır, Taksim Kuyu Sokağı ile kavuşağı ...

İkinci Mahmud devrinde ve yeniçerilerin kaldırılmasından iki yıl kadar evel 1824 ile 1825 arasında Üsküdarda Sücabağı Mescidi avlusun da “Yanık Çınar” denilen bir çınar ağacının kovuğu içinde barınmış ana doğması uryan esrarkeş bir meczub olub (B.: Çın...

“Suya dalıp denizin dibine inen adam” (Türk Lûgatı). Şemseddin Sâmi Bey Kaamûsi Türkîde: “Süngerle mercan ve inci vesâire avlamak, veya denizin dibine düşmüş şeyleri çıkarmak için deniz dibine dalmaya alışık adam” diyor. İstanbul limanında, sularında d...

Üzerine dülbend ve çenber herhangi bir şey sarılmamış fes, böyle fesi giyen kimse (B.: Fes). Türkiyede fesi evvelâ Cezâyirli gemiciler giymişdir; İkinci Sultan Mahmud devrinde ve Hüsrev Mehmed Paşanın Kaptanı deryalığı zamanında 1826 da Tersâneliler (B...

“Suyun rüzgâr tesiri ile oynayub çalkalanması, kabarması, sallanması, köpürmesi” (Türk Lûgatı). İstanbul ağzında mecazen : “mes’ele, mâcera, gayri meşrû muhabbet alâkaları, gayri meşru kazanc yolları” anlamlarında kullanılır; misaller: Dâimâ hîleli i...

Hâneberduş pırpırılar argosunda esrar sarhoşluğu hali; Ferid Devellioğlu “Türk Argosu” isimli eserinde doğrudan esrar karşılığı olarak gösteriyor ve şu misâli veriyor: “— Biraz dalga uçlan!.. (ver)”. Halbuki tam keyf hâlinde bir esrarkeş rahatsız edild...

Beşiktaş İlçesi merkez bucağının Cihannümâ Mahallesi sokaklarından; Hasanpaşa Deresi Sokağı ile Serencebey Yokuşu arasında uzanır. Bostanbaşı Sokağı ile dört yol ağzı yaparak kesişir (1934 Belediye Şehir Rehberinde - pafta 20/176 - Hasanpaşa Deresi Sok...

Fırtınalara karşı limanların, iskelelerin selâmeti için denizde yapılan taş duvarın adı; dalgakıranların sûreti inşâsı bu ansiklopedinin konu sınırı dışındadır. İstanbulda biri Kumkapusunda biri de Haydarpaşa Garı ve İskelesi önünde iki dalga kıran var...

Tahsin Öz “İstanbul Camileri” isimli eserinde Hırkaişerif Camii civarındaki Akseki Mescidine halk ağzında Dal Camii de denildiğini kaydediyor (B.: Akseki Mescidi; cild 1, sayfa 543).

Beyoğlunun Taksim Nâhiyesinin Hacı Ahmedefendi Mahallesi sokaklarından; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Aralık, 1965).

Aşağıdaki makaaleyi Aylık Ansiklopediden alıyoruz: “(Kuruluşu: 1895). Düşkün, sakat, ihtiyar, bir iş tutup kendini geçindirmekten âciz, aynı zamanda bakacak kimsesi de bulunmıyan bir kısım şehir halkiyle şehre dışardan gelen garipleri barındırmak, yed...