Gayet ince, yarı şeffaf dülbendin adı; dilimize fransızca aynı anlamda “Gaze” kelimesinden geçmişdir; eskiden o incecik dülbendler Filistin sahilinde Gaze şehrinde dokunduğundan ve Fransa’ya da oradan gittiği için fransızlar geldiği yerin adı ile anmış...

Maden kömüründen gaz çıkartarak o gazın mekânları ışıklandırmada ve ısıtmada kullanılması 1812 de bulunmuşdur. Memleketimizde maden kömüründen elde edilen gaza “Havagazı” adı verilmişdir, o gazın elde edildiği fabrikalara da “Gazhâne” denilmişdir. Avru...

Ayak takımı argosunda “Def olmak, basıp gitmek”; F. Devellioğlu şu misâli veriyor: “Haydi yavrum gazla artık..”. Kızı oğlana benzer, oğlanı da kız gibi, Birbirinden ateşli iki taptâze Hippi, Almış iki yanıma gelmişim Gülhâneye, Olur mu sevişmekden baş...

Ondokuzuncu asır başlarında İstanbul’un namlı köçek oğlanlarından; Enderunlu Fâzıl Beyin “Çenginâme” isimli meşhur eserinde şu kıt’a ile kayıtlıdır: Ruhsatı vasla rizâ virdi Gazeb Neden ol zâti halîme bu lakeb Kaametü tab’ı mülâyimdir hep Eğilür herke...

Beşiktaş’da idi, bânisi onaltıncı yüzyıl ulemâsından Bursa’lı Gazâlî Mehmed Efendidir (B.: Gazâlî, Bursa’lı). Zamanımızda mevcut değildir, yeri dahi bilinmiyor.

Bozdoğan Su Kemerinin Haliç tarafına bakan yüzünün hemen önünde ve Atatürk Bulvarının kenarında bir medrese ile sebil, türbe ve ufak bir hazîreden mürekkeb bir mimarî manzûmedir; onaltıncı yüzyıl sonlarında inşâ edilmiş olup Türk yapı sanatının güzel e...

1885 ile 1890 arasında ayak takımından yakışıklı bir delikanlı Hasköy’de kayıkcı kahvehânesinde yalın ayaklı, yarım pabuçlu, üstü başı çul çaput garibandan bir çırak iken, zamanın namlı zengin yosmalarından Şamlı Dürdâne Hanım tarafından himâye edilmiş...

Geçen asrın sonlarında Unkapanı civârında Üçmihrablı Mescidde müezzin şâkirdliği yapmış bir genç; devrin kalender şâirlerinden Nebil Kaptan tarafından şu manzûme ile övülmüşdür: Gaayet nâzik pek güzelsin efendim Efendimsin efendimsin efendim. Uzun bo...

Onaltıncı asır sonlarında, Üçüncü Sultan Mehmed devrinde Enderunu Hümâyunda büyük nüfuz sahibi bir saray zâbi bir tavâşî, ak hadım ağa (B.: Ak Ağalar, cild 1, sayfa 494; Bâbüssaade Ağası, cild 4, sayfa 1776). İstanbul’da kendi adına nisbetle anılan ve ...

Geçen asır başlarında yaşamış bir kopuk delikanlı; kalender şâir Üsküdarlı Âşık Râzi’nin evrâkı metrûkesi arasında Çardak Kolluğu çorbacısı Galatalı Hüseyin Ağa defterinde şu manzûme ile övülmüşdür: Berber eli değmemiş sırma saçlar yelesi İtliğinden k...

Fatih ilçesinin merkez nâhiyesinin Kırkçeşme mahallesi sokaklarından, Mustafa Kemal (Atatürk Bulvarı) caddesi ile Kırkçeşme sokağı arasında uzanır ve Bozdoğan Su Kemerinin dibinden geçer (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 6/64). Mustafa Kemal Caddesi ...

Birinci Sultan Mahmud zamanında saray ricâlinden bir ak hadım ağa; Haydarpaşa’daki meşhur Ayrılık Çeşmesinin bânisi (B.: Ayrılık Çeşmesi, cild 3, sayfa 1631); hayatı hakkında başka bilgi edinilemedi.

Hadikatül Cevâmi şu malûmatı veriyor: “Kasımpaşadadır, bânisi Yeniçeri Ocağı çorbacılarından olup Paşakapusunda müstahdem muhzir ağadır; mescidin mahallesi yokdur”; Tahsin Öz de “İstanbul Camileri” isimli eserinde; “Bu mescidden bir eser kalmamışdır..”...

Kasımpaşa’da kendi adına nisbetle anılmış bir mescidin bâni bir yeniçeri çorbacısı; Paşakapusunda muhzir ağalık hizmetinde bulunmuş; hayatı hakkında bilgi edinilemedi. Bibl.: Hadikatül Cevâmi, II.

Öncelikle günlük gazeteleri ve haftanın belli günlerinde yayınlanan gazetelerle dergileri bâyilerden veya gazete ve dergi idârehânelerinden alarak semtlere, mahallelere götürerek sokaklarda, meydanlarda, iskelelerde satanlara verilegelmiş unvan; sabide...

“Fransızca Gazette (okunuşu: Gazet) isminden; havâdis varakası, cerîde; vaktiyle harac tahsildarlarının arazinin ölçümünü yazdıkları kâğıd veya deftere cerîde denilirdi, sonra, mühim vak’aları kaydettikleri varakaya da cerîde denildi. Memleketimizde il...

Recâmız üzerine İstanbul Gazeteciler Cemiyeti Genel Sekreterliği tarafından gönderilen aşağıdaki yazıyı bu şehir kütüğüne aynen koyuyoruz: “İstanbul’da bir Matbuat Cemiyeti kurulması hareketi, 1914 yılında başlamış ve 1917 yılında da “Osmanlı Matbuat C...

1952 de “İstanbul Gazeteciler Sendikası” adı ile kuruldu; kurucuları şunlardır: Cevad Fehmi Başkut (B.: Başkut, C. F., cild 4, sayfa 2193), Nâzım Ulusoy, Melih Yener, Ecvet Güresin, Sami Teziş, İhsan Tayşılı, İhsan Göğüs, Ahmed İhsan, Faruk Demirtaş (B...

Eminönü ilçesinin Küçükpazar nâhiyesinin Hacıkadın mahallesi yollarından; Mustafa Kemal Caddesi (zamanımızda Atatürk Bulvarı) ile Kâtib Çelebi caddesi arasındadır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 5/48). Üzerindeki ikişer katlı eski ahşab evler istim...

Kadıköyünde Gazhâne semtinin yollarından; Râsimpaşa sokağı ile İkbâliye sokağı arasında uzanır (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 29/Gazhâne). İkbâliye sokağı tarafından gelindiğine göre iki araba geçecek genişlikde kabataş döşeli dik bir yokuş olarak...

Kadıköyünde Gazhâne semtindedir (1934 Belediye Şehir Rehberi, pafta 29/Gazhâne). Kurbağalıdere caddesinde, Havagazı fabrikasının yanındadır. Adı geçen rehber paftasında gösterildiği gibi bir dere yatağı yoldur. İki kişinin yan yana ancak yürüyebileceği...

“1972 - 1973 mevsiminde Türkiye’de (İstanbul’da) ilk defa denenen bir tiyatro türü; günlük gazete olaylarından esinlenerek hazırlanan oyunlardan oluşan Gazete Tiyatrosu, denendiği bütün ülkelerde günlük oyun oynamakda ve olumlu karşılanmaktadır. Gazete...

1934 Belediye Şehir Rehberinin 19 numaralı paftasına göre Taksim’in Gümüşsüyü Mahallesi yolların, her iki başı da Asker Caddesi üzerinde bir dirsekli bir sokakdır; yerine gidilip bu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (kasım 1972). Ha...

Gecen asır sonlarında yaşamış kopuk bir genç; kalender halk şâiri Üsküdarlı Âşık Râzi: “Giridli idi, zan ederim ki rum dönmesi idi, belki de ihtidâ bile etmemişdi, müslümanlık zeyninde dolaşırdı, Leskofçalı Galib Bey tarafından o adadan uşak olarak get...

Beyoğlu ilçesinin Şişli nâhiyesi mahallelerinden; o nâhiyenin Şişli, Cumhuriyet ve Pangaltı, yine o ilçenin Taksim nâhiyesinin Harbiye mahalleleri ile çevrilmişdir. Sınır sokakları şunlardır: Rumeli Caddesi (Şişli Mahallesi ile), Halâskâr Caddesi (Cumh...