HAYDAREFENDİ MESCİDİ – Fâtihde Hâfızpaşa Camii civarında idi ; bânisi ulemâdan Trabzon müftülüğünde bulunmuş Haydar Efendidir ; çok zaman önce yıkılmış, kalkmış, en küçük bir izi kalmamışdır.

HAYDAR EFENDİ – Ulemâdan, Trabzon müftülüğünde bulunmuş İstanbulda Fâtihde Hâfızpaşa Camii civârında kendi adı ile anılmış bir mescid yapdırmışdı. Hayatı hakkında başka kayde rastlanmadı. Bibl.: Hadikatül Cevâmi,I.

HAYDAR EFENDİ (Buhârâlı Şeyh) – Üsküdarda Haydardede Mescidinin bânisi (B.:Haydardede Mescidi) .

HAYRİ BEY (Süleyman) – “Hayri Bey Kütüğü” isimli manzum bir eseri ile zamanımında şöhret kazanmış bir aydın kişi; nazım ile meşgulolmuş ve hattâ, ortada Sleyman Nahîfi gibi bir büyük şâirin tercemesi var iken Mevlânânın Mesnevisini nazmen tercemeye te...

HAYRİ EFENDİ ( Seyyid Mehmed ) – Devlet adamı ve şâir ;hicrî 1147 (1734-1735) Bolunun Viranşehir kazâsının Ömerli kariyesinde doğdu,köyünde “Kastamonu Mütesellimi” lakabı ile anılır Yahyâ Ağa adında birinin oğlu idi.Bir mıkdar tahsilde bulunmuş,hattâ m...

HAYRİ EFENDİ (Ayaşlı Salih) – Geçen asır sonlarında yaşamış ve sadırazam Mehmed Emin Âli Paşaya aşırı hürmetiyle tanınmış ve o yüzden Namık Kemal ve arkadaşları tarafından sevilmemiş bir şâir. 1810-1815 arasında Ayaşda doğdu,pek genc yaşda İstanbula ge...

HAYRİ EFENDİ ( Köşklü ) – Geçen asır sonlarında namlı bir seyyar kitabcı,emlâk ve irad sahibi bir zâtin oğlu olarak 1830-1835 arasında Kumkapusunda doğmuşdur,Kumkapusu Deniz Hamamının yeri de babasının yeri imiş,onsekiz ondokuz yaşlarında babası ölünce...

HAYRİ EFENDİ (Harputlu) – Önemli memuriyetlerde bulunmuş bir şâir,asıl adı Mehmed Hayrullahdı,1855 de Harputda doğdu;ilk Osmanlı Meclisi Mebusanında mebusluk yapmış Harput ulemâsından Hacı Mahmud Efendinin oğludur.Memleketinde medrese tahsili gördü,187...

HAYRULLAH EFENDİ (Hekimbaşı) – Onsekizinci Yüzyılda yaşamış ünlü bir hekim;1724-1725 arasında doğmuşdur;aslının nereli olduğu tesbit edilemedi,hekimbaşılıkda bulunmuş Esad Efendinin dâiresinden yetişmişdi,medrese tahsili gördükden sonra bir müddet müde...

HAYRULLAH (Muhabbet Dellalı) – Ünlü fransız edîbi Pierre Loti'nin genclik zamanı İstanbula gelişinde hizmetinde bulunmuş bir mevesi dönmesidir, dönme de değil,sâdece adını değiştirmiş bir adamdır.Loti bu adamı “Aziyade” (Âzâde) de şöyle anlatıyor : “İh...

HAYRİ EFENDİ (Cerrahpaşalı) – Deniz gedikli başçavuşu ;Türkiye Cumhuriyetinin hava ordusu kuruldukdan sonra ilk hava şehidi iki tayyârecimizden biri ;bahriye emeklilerinden Sâdullah Efendi adında bir zâtin oğludur ;Kasımpaşadaki Bahriye Makinacı Çırakl...

HAYRİYE (Recebkızı) – 1908 ile 1909 arasında,meşrutiyetin ilk senelerinde bir umumhâne,genelevde sermâye olarak çalışmak üzere istanbul zâbıtasından vesika almış ilk müslüman-türk fâhişe ;1969 da Tercüman Gazetesinde yayınlanmış ve İstanbul Emniyet Müd...

HELVA CEMİYETİ , GECESİ , SOHBETİ - Tiyatronun ve sinemanın bulunmadığı eski İstanbulda uzun kış geceleri “Helva Cemiyeti”,yahud “Helva Gecesi”,“Helvasohbeti” adı verilen mahalle toplantılarında bilmeceler sorularak,hikâyeler anlatılarak,şiirler okuna...

HELVACI GÜZELİ HİKÂYESİ – Onsekizinci Yüzyıl sonlarında yaşamış ünlü meddah Sükkerî Eendinin hikâyelerinden ; R.E.Koçu tarafından yeniden kalem yazılarak 1963 yılında Ankarada Ulus Gazetesinde “İstanbulun Aşk Masalları” adı altında bir yazı dizisi için...

HELVAHÂNE OCAĞI , HELVAHÂNELİ – Osmanlı pâdişahlarının İstanbulda dâimi ikaamet yeri olan Topkapusu Sarayının dış hizmet ocaklarından biri. Tayyarzâde Atâ Bey (B.: Atâ Bey,Tayyarzâde,Cild 3,sayfa 1181) kendi adına nisbetle de anılan Enderun Tarihinde ş...

HELVACIBAŞI MESCİDİ – Hadikatül Cevâmi şu malumatı veriyor : “(Sokollu) Mehmed Paşa Camii kurbindedir.Bânisi Kanuni Sultan Süleyman zamanında helvacıbaşı bulunan İskender Ağadır.Kapusunun üstündeki tarih budur : Bu makaamı taatı helvacıbaşı ki eyledi ...

HELVACI TÜRKÜSÜ – İstanbul esnafı üzerine çıkmış türkülerden biri ; metni ve notası ,türk folkloru üzerinde çok geniş çalışmaları ile tanınmış Sâdi Yâver Ataman tarafından yayınlanmışdır (B.:Esnaf Türküleri,cilda 10,sayfa 5349) ;aşağıdaki kıt'aları ora...

HELVACIBAŞIOĞLU – Onaltıncı Yüzyılda güzelliği ile İstanbulun şöhretlerinden olmuş bir delikanlı ;asrın ünlü şâirlerinden Taşlıcalı Yahyâ Beyin İstanbul Şehrengizinde şu beyitlerle övülmüşdür : Biri Helvacıbaşıoğlu dilber Sözü şekker dekânı dürrü gühe...

HIRSIZ , HIRSIZLAR – “ Bu kelimenin aslı Hayırsız kelimesinden bozma olabilir; başkalarının malını çalan adam,oğru,sârik ;Hırsız Yatağı : hırsızları kabul ve çaldıkları malları saklayan adam ve yer ; Hayta ” (Şemseddin Sâmi,Kaamûsi Türkî). Büyük şehir ...

HIRKAİ SAADET , HIRKAİ SAADET DÂİRESİ VE ODASI ,MÜBÂREK EMÂNETLER – “Hırkai Saadet” dâiresi topkapusu Sarayının kudsiyet taşıyan bir köşesidir.Başda Peygamberimizin hırkası bulunmak üzere “Mübârek Emânetler” denilen eşyâ asırlar boyunca burada muhâfaza...

HIRKAİŞERİF CAMİİ – Hadikatül Cevâmide yokdur,o meşhur kütüğün yazılmasından sonra yapılmşıdır.Tahsin Öz “İstanbul Camileri” isimli eserinde şunları yazıyor : “Eskiali civarındadır.Sultan Abdülmecid tarafından bilhassa Hırkaişerifin muhâfazası ve ziyâr...

HIRKAİŞERİF KONAĞI – İstanbulun XVII.Yüzyıldan kalmış en eski konağı idi;İstanbula hicrî 1027 (M.1628) de Peygamberimizin ikinci hırkasını getirmiş olan Şükrullah Efendinin konağı idi. Topkapusu Sarayındaki hırka ramazan ayının onbeşinci günü pâdişah,d...