HARAC – “1.Vergi ;2.Vaktiyle gayri müslimlerin askerî bedel karşılığı verdikleri şahsî vergi.Halk ağzında,bir kişiyi mutlaka bir şey vermeye,ödemeye mecbur bırakmaya Haraca Bağlamak,Haraca Kesmek deinirdi denilir ”(Kaamûsi Türkî ;Haraccı: Gayri müsliml...

HAPİSHÂNE , HAPİSHÂNELER – Şimdi “Cezâevi” diyoruz ,daha eskiden de “Zından” denile gelmişdir (B.:Cezâ Evleri,cild 7,sayfa 3528 ;Çatalca Cezâ evi,cilda 7,sayfa 3774 ;Paşakapusu Cezâevi ;Sağmalcılar Cezâevi; Topatşı Cezâevi ;Silivri Cezâevi ; Şile Cezâe...

HARÂBÂT , HARÂBÂTÎ – Arabca vîrâne,eski binâlar yıkıntısı anlamında Harâbe kelimesinin çoğulu anlamında ise de dilimizde müfred olarak “Meyhâne”,müdâevimlerini harâb eden işret ve sefâhat yeri anlamında kullanılmışdır.Harâbâtî:meyhâne müdâvimi,bekri,sa...

HARAB MESCİD – Üsküdarda Kavak İskelesi yakınında idi,Hâdikatül Cevâmi şu mâlûmatı veriyor : “ Bânisi Kızlarağası Hacı İbrahim Ağadır ki Çaço İbrahim diye mârufdur ,Dördüncü Sultan Murad devrinde iki sene kadar ağa olub azledilmişdir ;zaman ile harab o...

HARACCIBAŞI İSKELESİ – Beşiktaş ile Ortaköy arasında bir kayık iskelesi, aralık iskele ;1814-1815 arasında tanzil dilmiş bir Bostancıbaşı Defterinde,Beşiktaş İskelesi tarafından gelindiğine göre bu aralık iskele civarındaki yalı boyu şöyle tesbit edilm...

HARACCIBAŞI VOLİSİ – Beşiktaşdadır,burada Beşiktaş,Fındıklı,Sarıyer,Büyükdere ve Rumeli Kavağının kancabaş ığreb ve manyat kayıkları tarafından ağ atarak balık avlanır.O kayıklar olmadığı zaman sair yerlerin ığrıb ve manyatları da burada balık avlayabi...

HASAN ( Ulubadlı ) - İstanbul Fethi şehidlerinden, 1453 yılının 28/29 mayıs gecesi İstanbulun fethi ile sona erecek olan büyük hücumda kale duvarlarının üstüne ilk türk sancağını dikdikden sonra onun altında şehid olduğu söylenir. Adı memleketine nisbe...

HASAN (Üsküdarlı Arab) - İkinci Abdülhamid devrinde İstanbulun çalgılı tulumbacı kahvehânelerinde mâni,semâi,destan okuyan tulumbacılardan ;kaptanı deryâ Hacı Vesim Paşanın hamlacıbaşısı Kara Mehmedin oğlu ;Zeytinburnu Askerî Fabrikası sibyan taburunda...

HASAN ( Tokadlı Nakkaş ) - 1893 de onüç ondört yaşlarında iken memleketinin bir köyünden hemşehri delâleti ile Üstüdarda iskele yakınındaki Kolluk Hamamına dellâk olarak çalıştırılmak üzere getirilmiş ve üçyıl kadar o hamamda çalışmışdır,Birgün bir müş...

HASAN ( Şeyhköçeği Derviş ) - Geçen asır sonlarınd yaşamış bir şâir ; aslı Sivaslı olub İstanbula genc yaşında gelmiş ve Aksarayda oğlanlar yahud “Oğlanlar Tekkesi” ve “Oğlanşeyh Tekkesi” isimleri ile anılan Kaadiri tekkesine uşak olarak girmiş,Şeyh Hü...

HASAN (Rüstem Efendinin Kölesi) – İkinci Sultan Mahmud devri ricâlinden Rüstem Efendi adında bir zâtin kölesi ve 11 yaşında iken ölmüş güzel bir çocuk ; Rüstem Efendiyi velînimet bilmiş devrin şâirlerinden Ayıntablı Aynî Efendi tarafından dakkında şu m...

HASAN ( Saka ) – 1887 ile 1888 arasında Samatya civârında Bekârbey Çeşmesinin sakalarından yirmi yaşlarında Kastamonulu bir delikanlı ;o civarda oturur zengin bir yosma hanımın oynaşı olmuş ve devrin kalender halk şâiri Erzurumlu Âşık İbrahim tarafında...

HASAN ( Sivaslı ) - Geçen asır sonlarında ve asrımız başlarında ünlü şâir Hakkıpaşazâde Mehmed Celâl Beyin uşağı,ki Mehmed Celâl Bey 1912 de henüz kırkbeş yaşında iken ölmüşdür (B.:Celâl Bey,Hakkıpaşazâde Mehmed,cild 6,sayfa 3415).Sivaslı Hasan şâir ef...

HASAN ( Vanlı Kara ) - Çağdaş büyük halk şâiri Kahveci Ali Çamiç Ağanın kahvehâne uşaklarından (B.:Çamiç Ağa,cild 7,sayfa 3700); yıllarca sonra ustası tarafından şu manzûme ile hatırlanmışdır : Kara Hasab çırağım genc irisi civandır Zîrâ ki vilâyeti ...

HASAN (Pehlivan Deli) – İkinci Sultan Mehmed devrinde yeniçeri taslakcısı bir serseri ; İstanbul Balıkpazarı manavlarındandı ,mal satarken tartıda , müşteri ile pazarlıkda türlü rezâletler çkarır , her günü kavgasız geçmez , genclere harfendazlıkda bul...

HÂCER HANIM (Gülyağcının) – Geçen asır sonlarında Yenibağçede oturur Mısır Çarşısının zengin tüccarlarından birinin zevcesi ;o çarşının hammallarından çok fakir bir adamın çok güzel kızıdır,13-14 yaşlarında iken 60 yaşlarında ve babası yerinde olub adı...

HÂCER (Sulukuleli Loncalı) – Gaçan asır sonlarında yaşamış namlı hâânendelerden, erkek sesinden farksız dâvûdî bir sesi vardı ;uzun boylu,kaş göz nakşı gaayetle güzel,pençeli,korkusuz,ciddî ve sohbeti de çok tatlı bir kadındı , kara yağız rengi ile çin...

HÂCER (Sulukuleli Kara) – 1885 ile 1890 arasında namlı bir çengi,o tarihlerde otuz yaşlarında idi,yine o sıralarda 17-18 yaşlarında Parlak Osman diye meşhur bir erkek kardeşi vardı,o delikanlı da zamanının müstesnâ köçeklerindendi ;bazıları Osman için ...

HÂCET SOKAĞI – Yukarı Boğazda Rumeli yakasında Büyükderenin yollarından , köyün içinde Çobankızı Sokağı ile deniz kıyısı arasında uzanır ;Gülmezhasan Sokağı,Büyükdere Mektebi Sokağı ve Çayırbaşı Caddesi ile dört yol ağızları yaparak kesişir (1934 Beled...

HÂCET ÇEŞMELERİ – Halk ağzında “Kısmet Çeşmeleri” de denilir; koca kısmeti cık üzeri Eyyubsultan Camii Kebirinin iç harem avlusunun ortasındaki çemenli sofanın dört köşesinde dört çeşmedir , ayna taşlarında Üçüncü Sultan Selimin turaları vardır. Geçen...

HACERİ SEMÂÎ – “ Fezâda münferid tek başına veya toplu süretde devreden muhtelif büyüklükde taşlar” (Kaamüsi Türki) . Bazan Şimdi “Göktaşı” diyoruz ;bâzan dünyanın câzibesine kapılarak yer yüzüne de düşen bu taşların bünyeleri için umumî ansiklopediler...