Külhâni hâneberduş, baldırı çıplak argosunda, mâtûfu sâbilik çağından çıkmış erkek çocuklar olmak üzere elfâzı müstehceneden. Bibl.: F. Devellioğlu, Türk Argosu.

Musiki şinas, bilhassa Türk halk musikisinin seçkin sîmâlarından, çoban kavalını kırdan alıp Büyükşehrin en müşkilpesend mahfillerine getirmiş, ve şâir ruhunun hassasiyeti ile üflediği zaman dinleyenleri tabiatın bâkir sihriyle sarmış, ve kâh ağlatmış ...

Devlet ve Siyâset adamı, mücadeleleri hürriyet ideali etrafında toplanmış mütefekkir, muharrir; nezâhet ve nezâketi ile mümtâz bir simâ; yıllarca bulunduğu Liman Şirketi müdürlüğünden kalma “Limancı” lakabı ile anılır; 1313 (M. 1897) senesinde İstanbul...

Yüksek mimar ve ressam; 1886 yılında İstanbulda doğmuşdur, babası maliye kâtiblerinden ve ayni zamanda Haydarhâne Mahallesi imamı Hacı Nuri Efendidir. Vefâ Sultanisinden mezun olmuş, Edebiyat Fakültesi ile Kadastro Mektebine devam etmiş, kısa bir mesle...

İstanbul’un sportmen şöhretlerinden, “Erenköy Spor Klubü - Hilâl Gençlik Klubü’nun kurucularından; 1893 de İstanbulda doğdu, Harbiye Nezareti eczacılarından Tahsin beyin oğludur, ibtidai ve rüşdi tahsilini Bürhani Terakki’de, idadi tahsilini de Mercan ...

Esnaf argosunda “bir adamın meslekde cehlinden ve hırs ile tamahından istifâde edilerek elinde bulunan malı, hakiki değerinden çok üstün kıymet biçme hilesi ile asla satamayacağı hâle koymak”; bilhassa sahhaf ve koltukcu esnâfı ağzında kullanılır. Mese...

Nalband ustası: 1947 de Kazlıçeşme muhtarı bulunuyor idi, büyükşehrin sur dışındaki bu mahallesinde kırk senedenberi muhtarlık edegelmekde idi, bir ara muhtarlıkların kaldırıldığında ayni mahallenin mümessilliğini yapmışdı; 1891 de Kazlıçeşmede doğdu, ...

Halk ağzı deyim; türlü mihnet içinde, huzursuzluk, mahrumiyet ile rahat yüzü görmeme; vefâsız, nankör sevgilinin firârı karşısındaki hal; pek aziz sevgililerin ölümü ile hayatda duyulan kara boşluk, yalnızlık: Bu cihan kimine kasrı tareb ü iyşi safâ K...

Osmanlı saray ve devlet merâsiminde pâdişahı alkışlayan Divânı Hümâyun Çavuşlarının başına verilmiş unvandır. Değerli tarih bilgini M. Zeki Pakalın son baş alkışçının Şeyh Tevfik Bey adında bir zât olduğunu söylüyor. (B.: Alkış). Bibl.: Mehmed Zeki Pak...

Halk ağzı deyim, dildâde, sevgili; misal: Başbağı, yavuklu bilmedik, babamız karar verdi, anamız görücü gitti nikâhda keramet var dediler, gözümüz kapalı gerdeğe girdik.

Filosof, şâir; ansiklopedik bilgisi çok geniş, meslek aşkı olmayan âvâre iştiyak ile çok okumuş adam; şarklı doğmuş, garba hayran yaşamış fakat garblılaşamamış, doğduğu âlemin eşine ender rastlanır büyük derbederlerinden, heder olmuş bir dâhi; Konyalıd...

Osmanlı Donanmasının kuruluşundan XVIII. asrın üçüncü dörtdebiri sonuna kadar, bizim tersâne ıstılahımızca “Çekdiriler” denilen kürekli harb gemileri devrinde, Türk Donanmasının Büyük amiral = Kaptanpaşa gemisinin adı. Geminin adı, diğer birçok gemici ...

1950 yılından beri gün günden artan geçim zorluğunun, memleket pazarlarını pis şahsî çıkarları uğruna allak bullak eden bıçaksız kaatillerin kurbanı olmuş bir ev kadını; yarı resmî bir müessesede memur Hüseyin Bastarın zevcesidir, bir nâmus ve fazilet ...

Fransanın baş şehri Paris’in namlı kadın terzilerinden; İstanbulun çok eski ve kibar bir ailesine mensub Nâfia Nezâreti muhasebeciliğinde bulunmuş Tevfik Beyin kızıdır; Rumelihisarında büyük bir yalıları vardı. Fransızcayı İstanbulda anadili gibi öğren...

Halk ağzı deyim; 1) Hürmete lâyık adam; dostluğu, yakınlığı övünmeğe değer, şeref olan adam; 2) Âşıkın aşırı derecede üstün sevgilisi, uğrunda can fedâ edilir sevgili. “Melek sîmâ cânım, lebi mercânım, ey rûyi mâhım, gül yüzlü şâhım, zülfü kemendim, se...

Eski Türk ve dolayısı ile İstanbul evlerinde biri haremde biri selâmlıkda evin en süslü döşenmiş misafir odalarına verilen isim; Eski İstanbul evinde harem - selâmlık kalkınca baş odanın adı umumiyetle “misafir odası” adını aldı, son zamanlarda da misa...

On yedinci asır ortalarında yaşamış, “sündür” (?) denilen bir sazda hüner sahibi ve muhakkak ki ayak takımından bir adamdır; bu sazı târif eden Evliyâ Çelebinin aşağıdaki satırlarından Baştilkinin İstanbulda yerleşmiş hammal ve irgad makunlesi bir kürd...

Halk ağzı deyim; hürmet tâzim görmek; ilim ve irfan sâhibi, asla ağırlık vermez, hoş sohbet meclis adamları, yaşlı kimseler, güzellikleri ile bulunduğu meclisleri ışıklandıranlar, seçkin sanatkârlar, ve aslında baş tâcı sevgililer şânında söylenir: — R...

Yeniçeri Asker Ocağı teşkilâtında İstanbuldaki Yeniçeri ağalı Sarayı olan Ağakapusunda (B.: Ağa kapusu) yazı işleri kaleminde şâkird denilen on kâtibin en kıdemlisi; terfî ettiği zaman “Kethüdayeri Kâtibi” olurdu. Bibl.: M. Zeki Pakalın, Tarih Deyim ve...

İstanbulun Sultanahmed Meydanı (At meydanı) ve Aksaray Meydanı (Et Meydanı) ile üç büyük târihî meydanından biridir. Kemâli ehemmiyet ile kaydedelim ki İstanbulun bu en meşhur ve en eski üç meydanı büyük Avrupa şehirlerinin meşhur meydanları ile ölçüle...

Bayazıd Hürriyet Meydanından Lâleliye inen Ordu Caddesinin sağ kenarında ve yeni yapılan şeddâdî Üniversite binâsının karşısındadır; Üniversite ile Hamam arasındaki Kimyager Derviş Paşa sokağı Ordu Caddesini Veznecilere bağlar ki, vaktiyle Üniversiteni...

Galatada Necatibey Caddesindedir; 1934 Belediye Şehir Rehberine ve Karaköy tarafından gelindiğine göre sağ kolda, bu cadde ile Döşemeci sokağı, Ali Paşa Değirmeni sokağı ve Derici sokağının çevirdiği ada üzerindedir, avlusunun arka kapusu da Ali Paşa D...

Bayazıd Medresesinin cebhesi önünde, Medrese kapusundan çıkıldığına göre sol tarafda müstatil şeklinde ve oldukça derin bir havuz idi; medresenin etrafı temizlenüb açılır iken her neden ise toprakla doldurulmuş, yer altında bırakılmışdır. Bu havuz üzer...

Topkapusu Sarayının en eski yapılarından biri idi; saray yapılarını bir at nalı gibi çevirmiş büyük Has Bağçede, Bizans devrinden kalma yalı boyu kale duvarlarının üstünde, Salacık - Selimiye’nin karşısında, Boğaz ağzına ve Marmaraya nezâreti olması ge...

İkinci Sultan Bayazıd külliyesinin mühim bir parçası, İstanbulun eski ve en güzel eserlerinden biridir; asırlar boyunca önü bir takım barakalar, Bayazıd-Aksaray yoluna bakan yanında ve kâgir sakil binalarla kapanmış bulunur iken bu muzahrefat Belediye ...