Rumelihisarının bir mil şimâlindedir, bitiminde denize aynı ismi taşıyan bir dere dökülür (B.: Baltalimanı Deresi). Derenin denize döküleceği yere yakın ve derenin şimâl kıyısında bir cami vardır (B.: Baltalimanı Camii), civardaki 30-40 ev eskiden Balt...

İstanbul asırlar boyunca kış mevsimlerinde saray ve kâşânesinden kulubesine varınca ocağında, sobasında, mangalında odun ve odun kömürü ateşi ile ısınmıştır. Birinci Cihan Harbine kadar da en mutevâzı gelirli âile reisi, sonbahar içinde evinin kışlık o...

Beyoğlunun Taksim bucağının Hacıahmetefendi Mahallesi sokaklarındandır; 1934 Belediye Şehir rehberine bakarak yazıyoruz, Fâdılârif Sokağı, Kırkâhyası Sokağı ve Sahancı Sokağı ile teşkil ettiği bir dört yol ağzından Kurtuluş Bostan Sokağı arasında uzanı...

Osmanlı İstanbul sarayının Enderun ağzı argosu deyim; enderunlu bir ağanın koğuş arkadaşları veya zâbiti hakkında daha büyük âmirlere ihbarda bulunması; saray âdâbınca kabahat sayılıp gizlenmiş olan bir hareketi ihbar ile kapu yoldaşını ağırca veya ağı...

Eski meşhur bir mesire olan Baltalimanı Çayırında Baltalimanı Deresi kenarında küçücük bir hünkâr kasrı idi, Üçüncü Sultan Selimin vâlidesi Mihrişah Sultanın kâhyası Giritli Yusuf Ağa tarafından bu pâdişah için yapdırılmıştı. Sultan Selimin tahtdan ind...

İstanbulun namlı mesirelerinden biriydi; Baltalimanı Camiinin gerisinde, ortasından ayni ismi taşıyan dere geçer, çınar ağaçları ile gölgelenmiş büyük bir çayırdı, civar Boğaz köyleri halkı gelirdi, çoğu da kayıklarla gelirdi. İkinci Meşrutiyetden sonr...

Onyedinci asır ortalarına kadar Türkiye dünyanın en büyük baruthânelerine sâhib olmuştur; bu mirî-askerî müesseseler İstanbulda, Selânikde, Belgradda ve Mısırda kurulmuşdu. Evliya Çelebi’nin kaydine göre: Onyedinci asır ortasında İstanbulda dördü şehir...

Şişlinin Paşa mahallesi ile Duâtepe mahallesinin sokaklarındandır (1934 Belediye Şehir Rehberinin 18 numaralı paftası), ayni mahalleri içinden geçen Avukat caddesine batı-doğu istikametinde paralel olarak uzanır, Paşa mahallesinin hemen tam göbeğini Av...

Asker ressamlardan; aşağıdaki malûmat P. Boyar’ın “Türk Ressamları” adındaki eserinden alınmışdır; aslen Malatyalı Barutcu İbrahim Paşa sülâlesinden Dr. Mustafa Beyin oğludur, 1897 de Üsküdarda doğdu, Toptaşı Askerî Rüşdiyesinde ve Edirne Askerî Îdadis...

Üsküdarlı halk şâiri Vâsıf Hoca tarafından İstanbul Ansiklopedisine tevdî edilmiş nâzımı mechul ve eksik bir destan parçasından öğrendiğimize ve tahminimize göre İkinci Abdülhamid devri başlarında Samatya tulumbacılarından güzelliği ile nâm almış bir e...

Anadoluhisarında Göksu Deresi kenarında meşhur değirmenin yanındaki çayırın adıdır ki, eski baruthânelerin tercihan akar sular kenarında kurulduğuna göre, bu isim İstanbulda bir baruthânenin de Anadoluhisarında bulunduğunu göstermektedir, hattâ, dere a...

Şehremini nahiyesinin Arpaemini mahallesi yollarındandır. Tatlıpınar caddesi ile Gurebâ Hastahânesi caddesi arasında uzanır; Tatlıpınar kavuşağından yüründüğüne göre sağ kolda Baruthâne Çıkmazı ve Kolcubaşı sokağı, sol kolda da Müneccimodaları sokağı v...

Şehremini Nahiyesinin Veledikarabaş Mahallesi sokaklarındandır, bir “C” harfı şeklinde, her iki başı Nişastahâne Sokağında bir yoldur, dip dıl’ı sur kenarında olub bir dirseği üzerinde de Güherçile Sokağı ile kavuşağı vardır. Vaktile kaba taş döşeli im...

Kasımpaşada Kaptan mahallesindedir; Kulaksız Caddesinde, bir arabanın rahat girebileceği kadar geniş, ilk yirmi adımlık yeri kabataş döşeli, gerisi toprakdır. Üzerindeki ikişer üçer katlı ahşab ve kâgir evler orta halli aile meskenleridir; iki dâne de ...

Boğaziçinde Büyükderede Piyasa önünde kurulan Bülbülsokağı Dalyanının az ötesine, Barutcubaşı Yalısı karşısına kurulurdu (B.: Dalyanlar). Balıkhâne müdürü Karakin Bey Deveciyan Birinci Cihan Harbi başlarında intişar eden “Balık ve Balıkcılık” adındaki ...

Yeniçeri Asker Ocağının büyük zâbitlerinden birinin unvanı; Ağa bölüklerinden 5. inci Bölüğün kumandanı, bütün ocağın da başçavuşu idi (B.: Yeniçeriler, Yeniçeri Asker Ocağı). Başçavuşun 5. inci Bölük kumandanlığından gayri Ocak başçavuşu olarak vazife...

Koyun ve kuzu başı pişirip satan esnaf; İstanbul’un günlük hayatında, bilhassa bekâr odalarında ve hanlarında veya çalışdıkları herhangi bir yerde yatıp kalkan bekâr uşağı amele, ırgad diyar gariblerini, ayak takımını, büyük şehrin dar gelirli halkını ...

Cerrahpaşa mahallesi sokaklarındandır; Hekimoğlu Ali Paşa caddesi ile Haseki caddesinin birleşdiği yerdedir, bir araba girebilecek genişlik de olup vaktiyle kabataş döşenmiş ise de uzun zaman bakılmamış, yer yer toprak olmuştur. Üzerinde en çok üç katl...

Hasekide Özbek Süleyman Efendi sokağı ile Cevdet Paşa caddesinin kesişdiği dört yol ağzında idi; Hadikatül Cevâmiin kaydine göre bânisi Fatih Sultan Mehmed’in Başcıbaşısı Sinan oğlu Hacı Mahmuddur, hicrî 900 (Milâdî 1494-1495) de vefat etmiş ve mescidi...

Kadıköyünde rıhtım semtindedir; rıhtım boyu Kadıköy - Haydarpaşa caddesi ile Söğüdlüçeşme Caddesi arasında uzanır, sağa sola kavisli bir sokaktır; iki araba geçecek genişlikde ve paket taşı döşelidir. Rıhtım boyundan gelindiğine göre, 1960 Ağustos’unda...

Hasekide, Özbek Süleyman Efendi Sokağı ile Cevdet Paşa Caddesinin keşişdiği dört yol ağzındadır. 1953 de ayni yerde bulunan harab Başcı Mescidi tamamen yıkdırılıp kaldırılır iken orta yerde kalmıştır. Cebhesi kesmetaşdan, arkadaki hâzinesi kabataş ve i...

Şehremini’nin Melekhâtun Mahallesi sokaklarındandır; Dutlubakkal sokağı ile Selâm ağası ve Lâlîzâde sokakları arasında uzanır; kavisli, dirsekli bir sokaktır, 1934 Belediye Şehir Rehberinin 10 numaralı paftasında görüldüğü gibi dümdüz bir yol değildir;...

Tanzimatdan evvelki devirde mâliye baş müfettişinin unvanı; maliye müfettişlerine de “bakı kulu” denilirdi. Başbakı kulları, Divânı Hümâyun azası olan Baş defterdara (Maliye Vekili yerinde) bağlı; mâliye kaleminde çekirdekden yetişmiş, nâmusu, ve avâmı...

Büyükşehrin Anadolu yakası topraklarında Kartal kazasının merkez nâhiyesine bağlı bir köydür; Küçükyalının tam arkasına rastlayan sırtlarda, bir vâdinin hemen başlangıcındadır; geniş arâzisi merhum General Süreyya İlmen tarafından bağışlanmış İşçi Sigo...