Halk ağzı argo; 1) : asker olmayan, sivil; kelimede, kullanılış yerine göre sivile karşı bir tezyif mânası da vardır; misâl: — Kızın gözü askerde, forma ile kasatura kılıçda, isterse çavuş olsun varırım.. diyor, beyzâde pâşazâde de olsa, peri padişâhın...

Küçükyalı arkasında Başıbüyük köyünde köyün güney kısmında bir tepecik üstündedir. Hicrî 1321 (Milâdî 1903) de Serasker Riza Paşanın hayır eseri olarak yapılmışdır (B.: Riza Paşa, Serasker; İlmen, General Süreyya); kesme taşdan, küçük ve fevka anî bir ...

Şehremininde Mollasefer mahallesi sokaklarındandır; Oğuzhan caddesi ile Molla Gûranî Caddesi arasında uzanır; Saray meydanı ve Fındıkcızâde sokakları ile birer kavuşağı vardır. İki araba geçecek genişlikde ve paket taşı döşelidir; Molla Gûrânî caddesi ...

Halk ağzı deyim, müfsidin, munafıkın fesad ve nifakda muvaaffak olması; misaller: İşden çıkarılan hademe kopucu yoldaşına: — Başın göğe ersin!.. Bu deyimde bir istihfaf ve hattâ tezyif mânâsı da gizlidir; bazan soru sigası ile bi mânâ daha açık ifâde e...

Halk ağzı deyim, emir, kumanda altında bulunmayan; dilediğini yapma hürriyetine sahip olan; emir ve kumanda altında bulunmuş olsa da, sonunda başına gelecek zararı göze alup dilediği gibi hareket eden; bilhassa gençler hakkında, ulu baskısı, nezâreti a...

Halk ağzı deyim, âşık, vurgun, sevdâzede. Bana benziyor şu dağın başı Ne zaman bakılsa dumanlıdır!.. Muallim Naci Başı dumanlı yârin Varma üstüne gönül Kendi sîne bülbülü Sevdiği bir gonce gül Ali Çamiç Sarhoş yerine de kullanılır; kıskanclık yüzünd...

Halk ağzı deyim, mağrur; misâl: “.. başı havada ammâ kafan kalın ve ayağı yerde yalın, hasır üstünde yatub pâdişâh rüyası görür..” (Alaca hamamlı Reşid Efendi Hezeliyâtı). Mahalle kahvesinde dedi kodu: — Kızın başı havada, başı bozuk istemem, ille zâbi...

1) : Halk ağzı deyim, yüz vermek, şımartmak; yüz bulup şımarmak, şımarıklık eseri saygısızlık; 2) : hâneberduş külhâniler argosunda müstehcen deyim.

Batıdan kopub gelen boralar İstanbul limanı ve suları kayıkcı, balıkcı, gemici ve kaptanları tarafından dâima endîşe ile karşılanır; havada bora alâmetleri belirdiği zaman dikkatsiz ve gafletle sandal, kayık, tenezzüh motoru, gırgır, salapurya, romorkö...

Fâtihin Karagümrük nâhiyesinde Hasanhalife, Hoca Üveys ve Muhtesibiskender mahalleleri içinden geçen uzun bir sokakdır, Muhtesibiskender mahallesinde Keçeciler caddesi ile Hasan halîfe mahallesinde Mûtemet sokağı arasında uzanır. Keçeciler caddesi üzer...

İkinci Sultan Abdülhamid’in saltanat kayığı reisliğini yapmış ve bu hükümdarın kesin güvenini kazanmış bir kayıkcıdır; nereli olduğu, saray hamlacılığına ne zaman ve kaç yaşında intisab ettiği, ve hamlacıbaşılığa nasıl yükseldiği tesbit edilemedi; 1898...

Kelime dilimize arabcadan alınmışdır, asıl mânâsı: gaayet büyük, iriyarı, büyük boy, iri yarı, büyük boy, iri kıyım, kocaman demekdir; “Battal Gazi”, müslümanların ilk Anadolu fütûhatındaki meşhur kahramanın, âdem ejderhâsı, dev yapılı bir cengâver ola...

Türk lügatında, toprağın, çamurun, suyun dibine gitmek, gark olmak; güneşin ve ayın batı ufku ardında gözden kayboluşu, gurûb etmek; sivri bir şeyin vücûda girmesi, saplanması. Mecâzen iflâs etmek, mal kaybetmek, ahlâken bozulmak, çökmek, nam ve nişânı...

Şişlinin Paşa mahallesi yollarındandır, Yay meydanı caddesi ile Ferâhî sokağı arasında uzanır, ki Ferâhî sokağı, Batı caddesi ile ayni istikaametde, caddenin ad değiştirmiş devâmıdır; Yay meydanı caddesi başından yüründüğüne göre, sağ kolda Civelek sok...

Üsküdarda Çarşıboyu sokaklarındandı; 1934 Belediye Şehir Rehberinde Hâkimiyeti Milliye Caddesi ile Balaban caddesi arasında iki dirsekli bir sokak olarak gösterilmiştir. Üsküdar iskelesi meydanının etrafı açılırken meydana katıldı, ve Yeni Vâlide Camii...

Vaktiyle İstanbulda yapılan ve “İstanbul Tabağı” denilen kâğıdların en büyük boyunun adı (B.: Kâğıd; İstanbul Tabağı; Battal).

Bayat Pazarından bozma, eski eşyanın alınıp satıldığı çarşılar, pazarlar, halk ağzında “Bitpazarı” denilir (B.: Batpazarı; Bitpazarı).

İstanbulda kendi adına nisbetle anılan tepede ve meydanda İkinci Sultan Bayazıdın imâret, medrese, mekteb, kervansaray ve bir çifte hamamdan mürekkeb hayır ve cemiyet yapılarının mihrâkı, Türk İstanbulun hüviyet ve şahsiyet damgalarından bir âbide; Fât...

İstanbulun büyük camilerinin şadırvanlı iç harem avlularında, her yıl Ramazan ayı devamınca birer sergi-pazar kurulurdu; sergi-pazara katılan esnaf da gedikli idi, her yıl avlunun ayni noktasına yerleşirdi; en alâsından, en nefîsinden, en güzelinden, e...

Türkiyenin mülkî teşkilâtında İstanbul İlinin İstanbul şehri içinde Eminönü İlçesinin bir bucağı (nâhiyesi) dir. Bucak olarak İstanbul haritasında kesin olarak sınırlandırılmış ise de; “Bayazıd” adı, Cumhuriyet devrinde yapılan mülkî teşkilâtdan asırla...

Aşağıdaki notlar 1947 yılı Eylûl ayında tesbit edilmiş idi: “Topkapıda tramvay caddesi üzerinde, cadde ile sur arasındadır, bu satırların yazıldığı sırada dört duvardan ibaret bir harebe idi (Eylûl 1947). “Hadikatülcevami, bânisinin Fâtih Sultan Mehmed...

Hicrî 1117 yılı rebiülevvelinin on sekizinci günü (9 ağustos 1705, Perşembe), Üçüncü Sultan Ahmed, Vâlide Sultan ve harem takımı ile bir az dinlenmek ve kır havası almak için Su Kemerleri Mesîresine gitmeğe karar verdi, bir kaç gece orada kalacakdı (Mü...

Camiiniç harem avlusunda dâirevî ve kenarı yirmi dilimli şadırvanın her diliminde bir lüle vardır. Evliyâ Çelebinin kaydine göre, şadırvanın üstü on yedinci asrın ortalarına kadar açık iken, zamanımızda gördüğümüz sekiz mermer sütün üzerindeki kubbeli ...

On sekizinci asır hattatlarından; Otakcılarda oturur, Anadolu kadıaskerliğinde bulunmuş kırımlı Mehmed Efendinin kâhyası olan bir zâtin oğlu imiş, yazıyı devrin seçkin hattatlarından Kâtibzâde Mehmed Refî Efendiden öğrenmiş; şâir ve edîb olarak akran v...

Hadikatül Cavâmiin kaydine göre Fâtih Sultan Mehmedin sekbanbaşılarından; Topkapusu yakınında Bayazıdağa Camiinin bânisi. Hadika Camiinin mihrabı duvarı önünde medfun olduğunu kaydediyor ise de 1949 da kabrinin izine dahi rastlanamadı; hayati hakkında ...