Halk ağzı deyim; isyan, ihtilâl, ayaklanma, misâl: “Yeniçerilerle İstanbulun ayaktakımının, şehir eşkiyası hezele ve hayta gürühunun Alemdar Paşa ile yarânına karşı ilk fırsatta baş kaldıracağı, İstanbul sokaklarında o makalenin tavur ve hareketine dik...

Halk ağzı eski deyim, candan arkadaş olmak, “yâri gaar” olmak; “yâri gaar” olmak; zamanımızda kullanılmıyor. Tutub âvâreler semtin ayak basdık harâbâte Meyi nâb ile baş kosduk aceb ehli havâyiz biz Rûhi

Osmanlı pâdişahlarının onuncusu ve İstanbul tahtında oturmuş Türk hükümdarlarının ikincisi; Fatih Sultan Mehmedin büyük oğlu, hicrî 851 (milâdî 1447-1448) de doğdu; anası Gülbahar Hâtun, bir rivâyete görede Dulkadir oğulları hânedanından mükerreme Hâtu...

İkinci Meşrutiyet devri ile Cumhuriyet devrinin ilk yirmi yılı içinde Türkiyenin tefekkür ve bilgi kanalı olan Ankara (Bâbiâli) caddesinin en büyük kitabcı - tâbii (editörü); “Kanaat kitabevinin kurucusu aslı, en kuvvetli hüviyeti ile Türk Musevîsidir,...

Asker ressamlardan, 1883 de İstanbulda doğmuştur, Kolağası Konyalı Mehmed Efendinin oğludur, ailesi memleketinde Kurşuncular diye mâruftur; Kuleli Askeri îdâdisini bitirmiş, 1907 de de Harbiye mektebinden mezun olmuştur. Resme karşı olan ilk istidâdı d...

Ünlü kadın doktor ve Operatör, Cağaloğlu civârında Park Hastahânesinin kurucusu ve sahibi; 1914 de İstanbulda doğdu, babası P.T.T. memurlarından Malatyalı Mehmed Ârif Beydir ki aile hatıralarına göre Seyyid Battal Gazi torunlarındandır; annesi Sıdıka H...

Devlet dâirelerinde “dosya”lar kullanılmadan önce evrak torbalar içinde muhafaza edilirdi; evrak torbaları Birinci Cihan harbine kadar devam etmiştir; kalemlerde de, dosya dolabları yerine torbaların konulup kilidlendiği sandıklar vardı. Devlet dâirele...

Zamanımızın şöhretli bir kadın hastalıkları mütahassisi hekim; çok nâzik ve terbiyeli muhâbirimiz Hakkı Göktürk ile hal tercemesi üzerinde konuşmak istemediğinden, bu şöhretli doktor hakkında rahmetli doktorumuz Sermed Muhtar Alus’un çok güzel bir yazı...

Büyük kitabcı - editör İlyas Bahar Bayarın büyük oğlu, kardeşi Arslan Bayar ile beraber babalarının hayrülhalefleri olarak Kanaat kütübhânesinin sâhibleri; 1918 de Kuledibinde doğdu, babasının müessesesinden yetişdi; Ayşe Hanım adındaki zevcesinden İly...

Onsekizinci asırda Galata İtalyanlarından ve Venedik Elçiliği tercümanı; 1715 Türk-Venedik harbi başlayınca kadim âdete uyularak balyos ile beraber Yedikuleye habsedildi, fakat bir müddet sonra, tebaası bulunduğu Türkiye âleyhine ve tercümanlık hizmeti...

Yılda iki dinî bayram, biri üç gün, îydi fıtır (Ramazan, şeker bayramı), diğeri dört gün, iydi adhâ (kurban bayramı) İstanbulda, asırlar boyunca yerleşmiş, an’anelere sâhib olmuş merâsım ile tes’id edilegelmiştir. Ayak takımından âyan ve eşrafa varınca...

Geçen asır İstanbulunun halk hayatını renkli ve canlı destanlarda yaşatmış her ikisi de Üsküdarlı Vâsıf Hoca ile Âşık Râzinin tanıttığı bir sîmâdır; çok hünerli bir kalem ile roman kahramanı olabilir. Vâsıf Hoca zamanımızdan 70-80 yıl kadar evvel yaşam...

Küçük Mustafa paşada, Hamam önünden geçen yol ile vakıf mekteb sokağının köşesinde idi, 1960 yılında yerinde bir tornacı dükkânı - atölyesi vardır. 1918 de Rizeli Hâfız Şevki tarafından açılmışdı; hâlen hayatda olup “Silan” soyadını taşıyan Hâfız Şevki...

Kanunî ölçülerde ve her boyda yünlü bayrak kumaşına renk baskısı ile Türk ve ecnebi bayrakları yapan, ve yalnız memleketimizin değil, Balkanlarla Yakın Doğunun en modern ve büyük bayrak fabrikası olub bilhassa memleketimizi âdî bezlerle gayrî nizâmî ba...

Değerli kütübhânecilerimizden, bu ansiklopedinin seçkin kalem arkadaşlarından; meslekdaşı Şükrü Nâil Bayraktarın zevcesi (B.: Bayraktar, Şükrü Nâil); İnebolu’lu merhum Bostan oğlu Ali Fehmi Bey ile Fatma Hanım’ın küçük kızıdır. İlk ve orta tahsilini İn...

Bayram, İstanbul ağzının günlük sohbetinde zengin bir kelimedir. Zararı, kötülüğü, sıkıntısı sâdece nefsimize yüklenmeyüb cemiyeti ezen baskılar, zulümler, haksızlıklar karşısında teselli yollu: — İl ile gelen düğünle bayram!. deriz. Her hangi bir gafl...

Değerli kütübhânecilerimizden, bu ansiklopedinin seçkin kalem arkadaşlarından; 1932 yılında Üsküb’ün Kalkandelen kasabasında doğmuştur. Babası Davut Efendi, annesi Vecihe Hanımdır; 1938 de İstanbul’a muhaceretlerinden bir yıl sonra, babası vefat etmiş;...

Şişli Bucağının Gazihalâskâr ve Şişli mahalleleri içinde Rumeli Caddesi ile Elhan ve Ekmek fabrikası sokakları arasında uzanır. Rumeli Caddesi tarafındaki başından girildiğine göre (1934 Belediye şehir rehberinin 18 numaralı paftası), Şâir Nigâr, Hacı ...

Samatya Bucağının Kocamustafa paşa mahallesi sokaklarındandır. Müdafaai Milliye Caddesi ile Şırlağan sokağı arasında uzanır. Cadde kavuşağı başından yüründüğüne göre bir araba rahat geçebilecek genişliktedir; vakti ile Kabataş döşeli imiş, bakımsızlıkd...

On dokuzuncu asır başında yapılmış Boğaziçinin en büyük ve mükellef yalılarından biri idi; “Pembe Yalı” diye de anılan bu aşı boyalı ahşab kâşânenin yapdıran ilk sâhibi İkinci Sultan Mahmudun hekimbaşısı Behçet Mustafa Efendidir. Topkapu Sarayı Müzesi ...

On sekizinci asrın birinci yarısında hicrî 1138, milâdı 1725-1726 yılında, Üçüncü Sultan Ahmedin ünlü sâdırâzamı Nevşehirli İbrahim Paşa tarafından Boğaz içinde Hümâyunâbâd adı ile zamanımızdaki Bebek köyü - Mahallesi kurulur iken yapıldı (B.: Bebek, H...

1934 Belediye şehir Rehberinde Boğaziçinde Bebek köyünün yollarından; bu köyün başlıca yolu olup deniz kenârında Bebek - Rumelihisarı Yolundan Köyün gerisindeki vâdiye ve sırtlara doğru uzanan İnşirah sokağından yüründüğüne göre sağ kolda başlayan bu B...