Dördüncü Sultan Mehmedin müşâhiblerinden ve bu pâdişahın ilk hocası bir harem ağası; târihimizde “Çınar Vak’ası” yâhud “Vak’ai Vakvâkiye” diye anılan 8 cemâziyel evvel 1066 ve 4 Mart 1655 sipâhi-yeniçeri askerî ihtilâlinde, Haremi Hümayun erkânından di...

1860 yılında fiziyolojik garib bir hâdiseye mâruz kalmış 11 yaşında bir çocukdur; Bosna eyâletinin İzvornik kazasının Graşka kalesine bağlı Tarça köyünden Mehmed adında birinin oğludur. Bir gece yatağına tüysüz bir oğlancık olarak giren Bilâl, ertesi s...

O altıncı asırda İstanbulun güzelliği dilleri destan olmuş âşifte nigârlarından; şâir Azizî zamanının namlı güzel kadınları şânında yazdığı “Şehrengiz” de bu nâzenini şöyle övüyor: Biri Bihzad Hümâsı dır kim ol yâr Olubdur bâğı hüsne kebk reftâr Havây...

1870 ile 1876 arasında İstanbul zâbıtasını hayli uğraşdırmış azılı bir hırsızdır. Tersâne sibyan taburunda iken ahlaksızlığı yüzünden tard edilerek üç ay hapisden sonra gemilerden birine nefer kaydedilmiş, kaçmış, haytalık yolunda envâi habâsetten sonr...

1890 ile 1895 arasında Fatihde Malta çarşısında yalın ayaklı yarım pabuçlu bir bekâr uşağı iken harikulâde güzelliği sayesinde Telli Binnaz Hanım diye meşhur genç ve güzel bir dul hanımla evlenerek İstanbulun namlı fes tüccarlarından bir olmuş esnaf ci...

Ahmed Midhat Efendinin “Letâfifi Rivâyât” külliyatının dokuzuncu kitabının ikinci hikâyesidir. Vak’a İstanbulda geçer, ve bir hâin kölenin bir âile ocağını nasıl yıkdığını ve sona sâdık bir uşak tarafından kendisinden nasıl imtihan alındığı anlatılır. ...

Dünyanın aydın insanlığı ve sanat âleminde Türkiyeyi ve Türk milletini pek şerefli temsil eden bir sîmâ; bu satırların yazıldığı târihde henüz bir genc kız idi; dünyanın en seçkin piyanistlerinden bir sanat dehâsı; 11 kasım 1941 de Ankarada doğdu, baba...

Bilinen içki; aşağıdaki satırları “Türk Ansiklopedisi”nden alıyoruz: “Türkiyede Biraya âid ilk mevzûât 1847 de “arpa suyu” adı ile konmuşdur. Bira sanâyiinin kurulmasına İzmirde başlanmış, 1893 de İstanbulda Bomonti, 1909 da Nektar bira fabrikaları kur...

Nîmetşinaslık, ahbablığa, âşinâliğa sıdkü vefâ yolunda söylenir. Bu söz üzerine Üsküdarlı halk şâiri Vâsıf Hoca bir vak’a naklediyor: “1342 de (M. 1923) yetmiş yaşlarında bulunan Eyyubsultanlı Altınvârakcı Nazmi Efendiden (B.: Nazmi Efendi, Altınvarakc...

“Adedlerin ilki, sayının başı; tek, yalnız, yegâne, iftirak kabul etmeyen; müsâvî, mûâdil, seyyan; çok ve müteaddid olmayan; basit” (H. Kâzim, Büyük Türk Lûgatı). İstanbullu ağzında dolaşan bâzı darbı meseller: Baht açıklığı için: Bir atub iki vurdu. B...

Şişli’nin Meşrûtiyet Mahallesi sokaklarındandır; Silâhşor caddesi ile isimsiz bir sokak arasında uzanır. (1943 Belediye Şehir Rehberi, pafta 18 de 159). Silâhşor caddesi tarafından gelindiğine göre, iki araba geçebilecek genişliktedir; isimsiz bir yol ...

Bu satırların yazıldığı sırada İstanbul Şehir Tiyatrosunun mühim roller ile sahneye çıkan en genç stajiyer aktörü ve rejisör asistanı; Denizcilik Bankasının şleb kaptanlarından rizeli Edhem Kaptanın oğludur; 1940 da İstanbulda doğdu, 1960 - 1961 ders y...

İkinci Abdülhamid devrinin tulûat tiyatroları ile baloz sahnelerinin namlı kantocularından Peruz Hanımın o zamanın ayak takımı halkı, külhânîleri, bıçkınları tarafından sevilmiş, alkışlanmış bir hicaz kantosudur; güftesi şudur: Bir dilbere ben vuruldu...

Rakam ile “1” Mora ihtilâli yıllarında Eterya gizli komitasının muhâberâtında kullanılan şifrede “Petersburg” karşılığı. Bibl.: Cevdet Târihi, XI.

Adı “Blak” okunur. Türk diplomat ve belediyecilerinden; Türkiyede tavattun etmiş münevver bir fransız âilesinin oğlu olarak 1824 de İstanbulda doğdu; dedesi avukat Blacque, büyük fransız ihtilâlinin en kanlı devrinde ihtilâl mahkemesi huzurunda kıral X...

İkinci Sultan Abdülhamidin son devrinde kibar ve rical konaklarını dolaşır harem takımı dalkavukuğu bir isviçreli kadın. Gençliğinde bir paşa konağında mürebbiye imiş; memleketinden sûreti mahsûsada mı getirilmiş, yoksa feleğin cilvesi ile İstanbula dü...

Osmanlı devletinin ilk resmi gazetesi Takvimi Vakaayi’nin fransızca baskısı mâhiyetinde neşredilmiş “Le Moniteur Ottoman” gazetesinin kurucusu ve baş muharriri; doğum târihi ve yeri tesbit edilemedi. Büyük ihtilâlde ihtilâl mahkemesi huzurunda Fransa k...

Bir zamanlar sâdece “Mektebi Sultânî” denilen eski Galatasarayı Lisesinin son sınıflarının matematik muallimi bir fransız; fransızca olarak ayrıca mekanik ve kozmografya da okuturdu. Tahminen 1888 yılında İstanbula gelip muallimliğe başlamışdır, 1908 m...

İstanbul Limanına Atlas Okyanusuna aşarak gelmiş ecnebi, yatların en küçüğü, fakat en lüks teknelerden biridir; 6 ağustos 1959 tarihinde sahibi olan panamalı milyoner Felix Melmoulan ile zevcesini ve iki çocuğunu ve çıkdıkları bu devri âlem seyahatında...

İlk namlı fransız tayyarecilerinden ve tayyare yapıcılarından, ve İstanbul semâsında tayyâre ile ilk uçan adam; 1872 de Kambre’de (Cambrai) doğdu, 1936 de Parisde öldü; Louis Blériot (Lui Bleryo) milletler arası şöhretini kendi yapdığı tayyaresi ile 25...

1917 ile 1918 arasında, birinci cihan harbinin son yıllarında İstanbulda büyük şöhret yapmış Viyanalı bir oyuncu kızı, kibar fâhişe; o yıllarda İstanbulda çıkmış olub imparatorluğun her tarafına yayılmış olan meşhur “Recebim” türküsünün kahramanı ve ço...

İngiltere Kraliyet Balesinin yıldızlarından bir rakkas sanatkâr 1959 yılı nisan ayı sonlarında aynı bale topluluğundan üç seçkin arkadaşı ile Türkiyeye ve bu arada İstanbula geldi. (B.: Linden, Anya; Lane, Marion; Ciegg, Peter). Hayat Mecmuası bu sanat...

Karadeniz ile Marmara Denizi arasındaki İstanbul Boğazının, tesbih dizisi gibi köyler ve kasabacıklarla donanmış yalı boyu ile geilerindeki yamaçlara, tepelere, vâdî ve köy - limancıklara verilmiş isimdir; İstanbulun anıldığı anda hâtıra ilk gelen Boğa...

Bu ansiklopedinin büyük kıt’ada intişar ettiği ilk devresinde yakın dostlarından olmuş Kanlıca eşrâfından Abdurrahim Câbir Vada’nın sağlam bilgiye ve müşâhedeye dayanan, küçük fakat pek değerli eseri; Boğaziçi üzerine yazılmış en güzel kitablarından ve...