Topkapu Sarayında Bâbı Hümâyundan içeriye girilince, bu kapu ile ikinci büyük merâsım kapusu olan Bâbüsselâm (Orta kapu) arasındaki alan “Birinci Avlu” adını taşır. (B.: Bâbı Hümâyun; Bâbısselâm). Birinci Avluda bulanan binâlar şunlardır: bir bizans ya...

Türk lûgatı şöyle târif eder: “Bat, arabcada son, nihâî, kat’î mânâsında; Bat pazarı, müzâyede ile eşyâ satılan yer, bey’i bat mahali. Avam lisanında Bitpazarı denilir. Bitpazarı; müstâmel (kullanılmış) eşyâ satan esnâf” (Hüseyin Kâzım Bey, Büyük Türk ...

Bizans, bu ansiklopedinin müdevvininin kalem salâhiyeti dışında bir konudur; aşağıdaki satırları Celâl Esad Arseven’in “Eski İstanbul” adlı eserinden alıyoruz: “Bizans şehri Roma İmparatorluğunun pâyitahtı olunca İstanbulda gelen Roma şehirlileri ve ki...

Hadikatül Cevâmi şu bilgiyi veriyor: “Dârüssaade Ağası Mehmed Ağanın Camii yakınındadır; bâniyesi Şerife Fatma Hâtundur, ki kendi dahi bu mescid kurbinde medfûnedir. Bu Fatma Hanım Bitlice Ali Efendinin zevcesidir ki, hicrî 1000 (M. 1592 - 1592) târihi...

İkinci Abdülhamidin son yıllarında, 1897 ile 1908 arasında Galatanın en namlı birahânelerinden biriydi, yeri Karaköy Palas’ın hemen tam karşısına düşer, elli altmış kişi alacak kadar genişçe bir yerdi. Gündüz bir lokanta olarak işler, akşamları bira dü...

İstanbul argosunda, içinde gizli kumar oynatılan, yüksek mano olanın, acı kuvvetli ve pençeli fedâileri bulunan, “sirkaf” denilen hurdebini işâretlerle işâretli iskambil kâğıtları ve hileli zarlarla oyuncular arasına karışan soyguncuları olan kahvehâne...

Hem halk ağzında hem külhâni argosunda güvenilir, emin kimse. Ferid Devellioğlu “Türk Argosu” adlı eserinde bu kelimeyi argo da “kurnaz, açıkgöz” olarak kaydediyor. Biz külhâniler, pırpırılar ağzında bu mânâlarda kullanıldığını işitmedik; kıymetli dilc...

Ferid Develioğlunun “Türk Argosu” adlı eserinde kaydettiğine göre İstanbulun külhâniler argosunda “tecrübeli, bilgili, açıkgöz” kimse; müellif şu misâli veriyor: “Herifi görme, bitirmiş..” İlk iki mânâda: Semtinin arabacı kahvesine çıkan yaşlı ve sözün...

İstanbulun külhâniler ve pırpırı hâneberduşlar argosunda “apar tutmak, paralı olmak”. Ferid Devellioğlu şu misâli veriyor: “Şu hacıağayı sövüşle de bir az bitlenelim be oğlum!..” “- Tutmadı mı, kedi gibi sokulur, bitlenince de böyle uzaktan volta vurur...

Ferid Devellioğlunun “Türk Argosu” adlı eserinde kaydettiğine göre İstanbulun külhâniler, pırpırı hâneberduşları argosunda “kavga çıkarmak için bahâne aramak”. Müellif misâl vermiyor.

Çağdaş türk edebiyatının en seçkin sîmâlarının ve sayısı pek azalmış eski İstanbul kibarlarından Abdulhak Şinası Hısar’ın millî kütübhânemize verdiği muhalled bir eser, Boğaziçinin esik mehtâb âlemleri üzerine yazılmış en zengin, ve içindeki hâtıra not...

Birinci Cihan Harbinden sonra İstanbulun halkı çok değişdi, en az üç kuşak İstanbullu olanlar öylesine dağıldılar ki, bir gidenin yerine beş taşralı geldiğinden İstanbul ağzı türkçe bile kayb olma tehlikesine düşmüşdür; bu arada, lebideryâdaki yalıları...

İSTANBUL ANSİKLOPEDİSİ Mısır Çarşısının Tahmis Kapusu önünde Sultan Çeşmesi (Resim : Osman Zeki Çakaloz eli ile bir XIX. asır grevüründen) Bu cildi, çok asîl duygularla kalem arkadaşlığı yapan dört kıymetli dosta, Emekli General Hakkı Râif Ayyıldız, ...

Zamanımızda hemen hiç kalmamışdır; iki kıyısını boydan boya lebi deryâda büyüklü küçüklü yalıların kapladığı yakın geçmişde, birinci cihan harbi arifesine kadar kayıklı seyyar satıcılar Boğaz içinin bir hususiyeti idi; bunlar da bilhassa manavlardı, me...

İstanbul halkı ağzı deyim; Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lugatında âmiyâne bir tâbir olduğuna işâret ile “yemek yemekden kinâye” diyor. Her yerde, her zaman kullanılmaz, neş’eli kalabalık âile sofralarında, toplu kır gezileri, mesîre yerleri sofralarınd...

1876 yılı nisan ayında bütün Boğaziçi köylerinde birer telgrafhâne açıldığı o devrin büyük günlük gazetelerinden Sabah Gazetesinde küçük bir şehir haberi olarak kayıdlıdır. Boğaziçi köylerinde daha önce birer postahâne var mıydı, telgraf cihazları bu p...

Şirketi Hayriyenin yandan çarklı ilk vapurlarından 13 numaralı Galata Vapuru (Resim : Behcet Cantok)

Dilimizde pislik, necâset demek olan bu isim mecâzen ehemmiyetsiz, kıymetsiz, âdî kötü mânâlarında kullanılır; bu mecâzî mânâlarda bu ismi rahat rahat kullananlar da yalnız terbiyesi kıt ayak takımı değildir, ilmü irfan, ve toplum hayatında mevkî sahib...

Ünlü bir mûsevî hokkabaz, perende baz; 1840 da Ortaköyde doğdu, uzun ömrü boyunca orada oturarak 1932 yılında 98 yaşında Ortaköyde öldü, ve bu köyün mûsevî mezarlığına defnedildi, kabir taşının kitâbesi şudur: “Burada ihtiyar, mes’ûd, hürmetli Bay Boho...