İstanbulun ikinci sınıf yangın tulumbası sandıklarından; Osman Cemal Kaygılı merhum 1936 da bize verdiği bir notda; “Cibâlikapuluların en parlak zamanları 1902 - 1903 arası meşhur Borucu Hasanın o sandıkda bulunduğu zamandır ki, reisleri de Arab Ziver ...

İstanbulun Bizans kalıntısı meşhur surlarının Haliç kıyısındaki kapularından biri, eski adı “Potci Kapusu” idi. Surların her tarafı gibi pek harab bir haldedir; 1943-1944 arasında bir kuşbaz kapu içine kafesler asarak burasını bir dükkân gibi kullanmak...

Halk ve külhânî argosunda: “kaçmak”, daha doğrusu “sıvışmak; bâzan “D” harfi yerine “L” ile; Cızlam, cılâmı çekmek de denilir; misal. Bir kopuk anlatır: — Bakdım gördüm ki marizleneceğim (dayak yiyeceğim) hemen cızlamı çekdim...

Beşiktaştan Balmumcuya doğru açılmış yeni asfalt caddenin solunda. Yıldız Camiinin batısına düşen sırtın yokuşlarından birinin üzerindedir; bu yokuşla Yenimalle Furun Sokağının kesişdikleri yerde bir meydancığın ortasında kalmıştır. Çeşme dört köşe, ta...

1885 ile 1990 arasında Yüksekkaldırımdaki evlerin birinde sermâye namlı bir fâhişe, adı dillerde dolaşdığı zaman yirmi beş yaşlarında bir kadındı, “Macar kadanası” dedikleri boydan iri yarı, penbe beyaz tenli, beyaza yakın açık sarı saçlı, mavi gözlü b...

Ankara Caddesinde 64-66 numaralı Kebeci Hanının merhalindedir. 1892 yılında henüz 24 yaşında bulunan Mihran Efendi tarafından tesis edilmişdir. İlk dükkân, o zamanlar Bâbıâli Caddesi adını taşıyan bu yolun karşı sırasında Reşid Efendi Hanının yakınında...

Beşiktaş merkez nâhiyesi mahallelerinde; Yıldız, Abbasağa, Türkali ve Sinanpaşa mahalleleri ile çevrilmişdir. Hudud sokakları şunlardır: Serencebey Yokuşu, Akmazçeşme Sokağı, Selâmlık Caddesi, Mâşuklar Yokuşu, Yıldız Posta Caddesi, Muhtarı evvel Sokağı...

Kadıköyünde Mühürdar semtinde; Riza Paşa Sokağı ile Sarrafali Sokağı arasında uzanır. Mühürdar Karakolu Sokağı ile dört yol ağzı yaparak kesişir; Leylek Sokağı, Hasıraltı Sokağı, Tuğlacı Emin Sokağı ve Hacıhüsam Sokağı ile kavuşakları vardır (1934 Bele...

Dilimizde kullanılır farsca bir terkib olub lugat mânâsı “cihanı gösteren” demekdir; geniş bir manzarayı ayak altında gösteren yerlere bu isim verilir; İstanbulun eski ahşab mimârîsinde de evlerin, konakların en üst katında bulunan, ve mevkiine göre ya...

Cağaloğlunda, Servili Mescid Sokağında Kurt İşhanındadır; 1952 yılında Rıza İlkbaşaran ile Kemal Beyaz tarafından Sirkecide Nöbethâne Caddesinde 24 numaralı binâda tesis edilmişdir; 1960 yılında son model, üç renk basan bir zarf makinası getirtilerek t...

Beşiktaşda aynı ismi taşıyan mahallenin yollarından; Muhtarı Evvel Sokağında tek başlı bir sokakdır; Dalbudak Sokağı ile bir kavuşağı olup Mazharpaşa Sokağı ile de dört yol ağzı yaparak kesişir; son kısmı çıkmazdır. Bir arabanın rahat geçebileceği kada...

Batı türkcesinde, bilhassa İstanbul ağızında unutulmuş güzel bir kelimedir; civelek, gürbüz, pençeli anlamında sıfatdır; Ahmed Vekif Paşa “Lehcei Osmanî” de şâirin adını kaydetmeden misâl olarak şu güzel beyti gösteriyor: Gam u cevri çok, şefkati az i...

1963 yılında bir otomobil tâmirhânesinde çalışan 19 yaşında bir genç; Taşlıtarlada Havuzbaşı semtinde Bamya Tarlası denilen yerde defîne aramak için girdiği kadim bir yer altı dehlizinde önce kaybolmuş, vak’a semtinde ve gazeteler vâsıtası ile bütün İs...

Onyedinci asır ortalarında İstanbulun en mükellef saraylarından biridir; büyük bir ahşab yapı olduğu kesin olarak söylenebilir; yerini tesbit edemedik, Evliyâ Çelebi, mübhem olarak Civankapucubaşı Mehmed Paşa Sarayının karşısığnda olduğunu yazıyor; yin...

İstanbulun kadimdenberi meşhur bir meydanıdır; asıl adı Cündî Meydanı olub “Cinci” adı halk ağzında bozulmuş şeklidir; zamanımızda görülen meydan, eski hâline nisbetle çok küçülmüşdür; eski Cündî Meydanı, İstanbulun namlı bir cirid oyunu alanı idi. Emi...

1648 de Sultan ibrahim tahtdan indirilip henüz yedi yaşındaki oğlu Dördüncü Sultan Mehmed pâdişah olduğunda, Osmanlı devletinni saltanat an’anesince askere cülûs bahşişi dağıtmak için hâzinede yeter para bulunamamış, cülûs bahşişi, Sultan İbrahim devri...

Eminönünde, Uzunçarşı Caddesinde, Bestekârbaşı Sokağında, bu sokak ile Deve Yokuşu kavuşağı köşesindedir. Kesme taş ve ince tuğladan yapılmış iki katlı kâgir bir binâdır. İç taksîmâtı dörder taş direk üzerine bildirilmiş ince kemerlidir. İkinci kata ah...

Halk ağzı deyim: “inme inmek; felc”, bilhassas yüz felci için kullanılırdı; bâtıl inana göre insan o hâle, bir cine çarpmak, basmak, cinleri rahatsız etmek yüzünden uğrardı; onun içindir ki gece sokağa, bağçeye destur demeden, ışıksız, fenersiz çıkılma...

Halen Paris’de yaşamakta olan ünlü bir diş cerrahı ve müderrisidir. İstanbuldaki Diş Mektebinden mezun oldtuktan sonra, Sultan Reşad’ın gününde Saray’da Mâbeyin diş tabibi nasbedilmiştir. 1922 de Parisde yerleşerek oradan da diploma aldıktan sonra, ted...

M. Zeki Pakalın’ın “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” adlı eserindeki kayde göre bektâşî ve mevlevîlerin tekke ıstılahında Hamam. Zamanımız zürefasından Bitlisli Koca Ali Çamiç Ağanın bu madde için yazdığı kıt’adır: Cin evine soksam seni Sen cin gi...

Ünlü İtalyan edîbi Edmondo de Amicis’in İstanbul üzerine seyahtanâmesi; asırlar boyunca İstanbul’a gelmiş Avrupalı seyyahların İstanbulu isimle zikrederek çeşidli dillerde kaleme aldıkları eserlerin güzellerinden biri, fransızca ve italyanca itinalı bi...

İstanbul üzerine ingilizce resimli kitabların en güzellerinden biri; 15,5X21,5 eb’adında kalın güzel bir kâğıd üzerine basılmış 276 sayfalık bu eserin müellifi Alexander van Millingen’dir (B.: Milingen, A. Van), kitab, ünlü İngiliz suluboya ressamı War...

Kırım Harbi içinde İstanbul’a gelmiş ve bu beldeyi çok sevmiş olan İngiliz iş adamı Hanson, harbden sonra âilesini de getirerek İstanbul’da yerleşmiş, ve Boğaziçinde Kandilli’de bir yalı yapdırmışdı; yıllarca orada yaşamışlar, Kandilli’nin yerli halkı ...