Çağdaş Türk resminin büyük şöhretlerinden; bir zamanlar sanatkârlığın îcablarından bilinen bohem hayâtının nümâyişleri de şöhretinin en az eserleri kadar âmili olmuşdur; Sanayii Nefise Mektebi Âlisi, sonra İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi resim bölümü...

Batı türkcesinde çeşidli anlamları olan zengin bir misdar, kökdür. 1 – Vurmak, çarpmak anlamında: Kapu çalmak, yere çalmak, kılıç çalmak, sopa çalmak, pala çalmak, kırağı çalmak (sebzeye, meyvaya soğuğun ve rütubetin vurması, çarpması). Ey mutribi dil...

Hüseyin Kâzım Bey Büyük Türk Lügatında “Çalmak kökünden isim; 1 – Kılıcın ağzı, 2 – Vakurâne duruş, reftar, tavar, 3 – (Vekaarı fıtrî, doğuştan olmayup) sahte vakarlık; Çalım satmak, mecâzen, kurulmak, azamet etmek, acâib ve garib tavırlar takınmak; Ça...

Eski asker ocaklarında, esnaf lonca ve gediklerinde, ve herhangi bir devlet kapusunda bir kimsenin adının iş kütük defterinden adının silinip açığa çıkarılması, işden, meslekden kovulması, tard edilmesi karşılığı kullanılan tâbirlerdir; meselâ bir muhâ...

Çalmak kökünden isim (B.: Çalmak); 1) Çalınıp kesilen; 2) Ağaç olup gelişemiyen fidan, dikenli dallar; böyle bitkilerle kaplı sâhaya da “çalılık” denilir; 3) Sıfat olarak geçimsiz anlamında ve ekseriyâ bir teşbih edâtı ile kullanılır. Darbımesel: Yola ...

Hak ağzında pavurya yahud yengeç adı altında toplanan deniz mahlûkunun bir cismi; şeklinin çaganozdan farkı yok ise de (B.: Çaganoz) vücudu ile ayakları yassıca, rengi kırmızıya çalar esmer, bâzan da mâviye çalar esmer üzerine beyaz ve mor çizgilerle n...

Onsekizinci asırda İstanbul’da yaşamış usta bir Ermeni ressamıdır. Hayatı hakkında bir bilgi edinilemedi. Ancak, şehrimizde neşredilmiş 29 Mayıs 1904 tarihli “MASİS” adlı mecmuada tesadüf ettiğimiz Hayk Nikoğosyan imzalı bir yazıda, onsekizinci asrın b...

Balıkcı deyimi, balığın iğneyi ağzına alması üzerine oltayı kuvvetlice çekmesi (K. Deveciyan, Balık ve Balıkcılık). Misal: Oltalarını denize atmış iki balıkcı konuşur: — Sende çalınıyor mu? — Hayır!..

“Toprakdan yapılan ve fırında pişirilen her türlü kablar; her türlü toprak kablar için de Çanak çömlek terkibi kullanılır” (Hüseyin Kâzım, Türk Lûgatı). Çukur tabağın ağzı keskin ve dans derini, çömleğin daha küçüğü ve ağzı açığı; su, süt, yoğurt, hoşa...

Tunçdan dökülen içi boş şey ki, ortasındaki tokmak sallanarak ses çıkarır” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk Lûgatı). Kullanıldığı yerlere göre büyüklü küçüklü çeşidleri vardır ve “Deve çanı”, “Saat çanı”, “Kilise çanı”, “Gemi çanı” gibi isimlerle anılır. Bu ...

İstanbul balıkcıların kullandığı ağ çeşidlerinden; Karakin Bey Deveciyan “Balık ve Balıkcılık” isimli muhalled eserinde (B.: Balık ve Balıkcılık) şu mâlûmatı veriyor: “25-30 kolaç boyunda, uclarının genişliği ellişer gözden başlayıp ortası 180 göze kad...

Beşiktaşda deniz kenarında bir mescid idi; Hadikatül Cevâmi şu mâlûmatı veriyor: “Fevkaanî bir mesciddir; bânisi Nâzır Hüseyin Ağadır, kabri mâlûm değildir; mescid Kaptanı deryâ Kara Mehmed Paşanın sâhilhânesi yanında idi, paşa bu mescidi hâlen bulundu...

Eminönü Merkez nâhiyesinin Ahiçelebi Mahallesi ile Küçükpazar nâhiyesinin Sarıtimur Mahallesi sokaklarından; Kutucular Caddesi ile İpciler Caddesi arasında olup Sobacılar sokağı ile dörtyol ağzı yaparak kesişir (1934 Belediye Şehir Rehberi pafta 1 de 8...

Kalender meşrep şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında çanakcı civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hûbannâmei Nevedâ” adını taşıyan manzum mecmuada çanakcı civanı şu üç beyit...

1934 Belediye Şehir Rehberinin 9 numaralı paftasında Eyyüp nâhiyesinin (zamanımızda Eyyub kaza - ilçe olmuşdur) Abdülvedud Mahallesi sokaklarından; Yâvedud Caddesi ile deniz, Haliç arasında uzanır; bitiminde bir kayık iskelesi vardır; Yâvedud Caddesi t...

1934 Belediye Şehir Rehberinin 11 numaralı paftasında Fatih kazasının Samatya nâhiyesinde Kecihâtun Mahallesi sokaklarından; Cerrahpaşa Caddesi ile Haseki Caddesi arasında uzanan Haseki kadın Sokağı üzerinde “C” şeklinde bir sokakdır; yerine gidilip şu...

Beşiktaş sâhilinde bir yerin adı idi, zamanımızda bu isim çokdan kalkmış ve neresi olduğu da tamâmen unutulmuş bulunuyordu.

Yarım asrı aşmış ömrü boyunca geçimini yalnız basın âleminde temin etmiş has damgası ile gazeteci; her konuda bilgiye dayanarak yazmış bir kaleme sâhib muharrir; o kaleme sâhib olabilmek için yazdığının kat kat fazlasını okumuş adam; meclis adamı, gönü...

Hüseyin Kâzım “Büyük Türk Lûgatı” nda bu kelimenin çapmak masdarından sıfat olduğunu söyledikten sonra: “sürtük, derbeder, külhanbeyi, huvarda, zendost” manâlarını veriyor; “uçarı çapkın = Ele avuca sığmaz haşarı; çapkınlık = serserilik, âvârelik, ahlâ...

Aşağıdaki mâlûmâtı Karakin Bey Deveciyan’ın “Balık ve Balıkcılık” isimli ölmez eserinden alıyoruz (B.: Balık ve Balıkcılık. “Müteaddid iğneleri hâiz olan ve el ile, çekip bırakmak sûreti ile kullanılan olta takımına Çapari denilir. “Çapari üç kısma ay...

1957 ile 1959 arasında vak’aları İstanbulun günlük gazetelerine eğlence konusu gibi aksetmiş, mizah gazetelerine fıkralar ve karikatürler ilhâm etmiş 22 yaşında asker kaçağı yakışıklı bir delikanlıdır; Bursalı ve adı Erdoğan Erdem olan bu genc girdiği ...

Gazeteci; 1936 da Çanakkalede doğdu; gümrük memurlarından Ömer Çapın’ın oğludur, annesinin adı Emine Hanımdır; babasının memuriyetleri îcâbı ilk tahsilini Marmarisde, orta tahsilini İzmir Orta Okulu ile İstanbulda Kabataş Lisesinde yapdı; Gazetecilik O...

1934 Belediye Şehir Rehberinde Eminönü Kazâsının Kumkapu Nâhiyesinde Bayram çavuş Mahallesi Sokaklarından (Pafta/ 3/23); Kumkapu Meydanı ile demir yolu boyu arasında uzanır; Çakmaktaşı Sokağı, Kürkcü Kuyusu Sokağı ve Kömürcü Mustafa Sokağı ile kavuşakl...

1934 Belediye Şehir Rehberinde Beyoğlu merkez nâhiyesinin Kuloğlu Mahallesi yollarından; bu mahallenin Firuzağa Mahallesi ile sınırını teşkil eden Hayriye Caddesi ile Turnacıbaşı Sokağı arasında uzanır bir merdivenli sokakdır; yine bir merdivenli sokak...

Süratli giden at, eski İstanbul ağzında çok kullanılmışdır, meselâ müverrih Naîmâ Efendi Dördüncü Sultan Muradın gözdesi Abaza Mehmed Paşayı nasıl îdam ettirdiğini anlatırken: “O gece Padişah Anadolu Hisarında Bostancıbaşı Doce Mehmed Paşanın bağçesind...