1880 ile 1890 arasında bir aşı macerâsının kahramanı olmuş güzel bir kız; cehîl ve vahşet içindeki mâşuku oğlana kavuşmak ve onun ile evlenmek için de o zamana göre çok büyük bir cesâret göstermiş olan aşk yolunda dîvâne bir kız; yukarıda kaydettiğimiz...

Sultanahmedde Divanyolundadır, hemen meydana karşı büyük bir kâgir bina alup İkinci Sultan Mahmud tarafından haremi hümâyın hazînedârı Cevrî Kaldanın rûhini şâd etmek için hicrî 1235 (milâdî 1819-1820) yılında sûreti mahsûsada sibyan mektebi olarak yap...

Geçen asır başında İkinci Sultan Mahmudu, canı fedâ etmeği göze alarak ölümünden kurtarmış saray halayığı cesur bir çerkes kızı; Haremi Hümâyun haznedarlığı yaptığı ve bu vazîfede bulunanlara “Hazînedar Usta” unvânı verildiği için Cevrî Usta imi ile de...

Onyedinci asrın birinci yarısında yaşamış ünlü bir şâir ve tâlik hattatı; Mevlevî tarikatından zarif ve kibar bir İstanbullu; İstanbulda doğdu, doğum tarihini tesbit edilemedi. İlk tahsilini âile muhitinde görmüş ve edebî, akademik kültürünü, hepsi bir...

İkinci Sultan Mahmud, Dördüncü Sultan Mustafanın tahtdan indirildiği sırada, kendisini öldürmeye gelmiş olan Sultan Mustafalıların elinden hayatını kurtaran fedâkâr Cevrî Kalfaya Büyük Çamlıcada bir köşk yaptırmışdı; Üsküdarda Cevri Kalfa (Usta) Suyu a...

Üsküdarda Nuhkuyusundadır; dört kâgir duvar üzerine kiremitli ahşab çatı çekilmiş, bodurca taş minâreli küçük bir camidir; ahşab son cemaat yerine demir korkuluklu çifte mermer merdivenle çıkılır; inşâ tarihi 1884 dür. Adını taşıdığı Cevri Kalfanın kim...

Bakırköyünde Bakırköy - İstanbul yolu ile Hüradam sokağı arasında uzanır, bir dirsekli bir yoldur; Taşhan Caddesi ile bir kavuşağı vardır. Tahminen iki araba geçebilecek kadar genişlikde ve asfalt döşenmişdir. Üzerinde 2-3 katlı ahşab, kâğir, yarı kâgi...

Bakırköyünün merkez nâhiyesi sokaklarından Huban sokağı ile Cevizlik Mektebi arkası sokağı arasında uzanır; bir araba geçecek genişlikde asfalt bir aralık sokakdır. Beton yapı evler arasından geçer. (mart 1963) Hakkı GÖKTÜRK

Onsekizinci asıra yazılmış meddah hikâyelerinden; kısaltılmış konusu bu ansiklopedide, hikâyenin kahramanı olan Yusufçavuşzâde Abdi maddesinde yazılmışdır (B.: Abdi, Yusufçavuşzâde); hikâyeye adını vermiş olan Cevrî Çelebi tipinin, şâir derviş İbrahim ...

Fransız şâiri; 1762 de İstanbulda doğdu; 1794 de Büyük Fransız İhtilâlinin “Terreur” denilen kanlı dehşet devrinde henüz otuz iki yaşında iken îdam olundu; o toplu îdamlarda ölüm yolu arkadaşları ile beraber bir arabaya doldurulup giyotine götürülürken...

(Doğumu 1874); İngiliz devlet adamı, İngiltere başvekillerinden, İkinci Cihan Harbinin en büyük şöhretlerinden biri; biri siyâsî hayatının ilk parlak safhasında 1910 da, diğeri de siyasî hayatdan çekildikten sonra 1959 da iki defa geldi. İlk gelişinde,...

Zamanımızın en ünlü Fransız film yıldızı Brgitte Bardot’nun eski dublörü bir kız; Avrupa sosyetesinin en meşhur sîmalarından Prens Orsidi’nin yeni mâşukası, beraber 7 mart 1963 Perşembe günü uçak ile İstanbula gelmiş ve gazetecilere şunları söylemişdir...

Türkce yarı resmî Cerîdi Havâdis gazetesinin kurucusu ve sâhibi bir İngiliz; basın târihimizde “Cerîdeci Çörçil (Churchill)” lâkabı ile meşhurdur; hayatı hakkında pek az şey biliniyor. Hicri 1252 de (milâdî 1836-1837; ki o tarihde henüz İstanbulda gaze...

Mâlum mâden; çok aşağı derecelerde donduğu için dâima sıvı hâlinde görülür, çukur kapların dibinden gayri yerinde durmaz, gaayet hareketlidir, kayar, oynar; Laz kayıcı kûrd hammal bundan ötürü canlı, tez canlı, hareketli, ele avuca sığmaz, aşırı haşarı...

Argo lâf; hemen dâima “cıllığı çıkmış”, yahud “cıllığını çıkarmışlar” şekillerinde kullanılır: “çok yıpranmış, çok eksimiş, kullanılamayacak hâle gelmiş” anlamınadır, fuhuş yolunda da ise “cıllığı çıkmış” gaayetle mübtezel bedbahtlar; “cıllığını çıkarm...

Hindli yogi, 1959 yılında İstanbulu ziyarete geldi, ki o sırada, dünyada 300 şûbesi bulunan Milletlerarası “İlâhî Sağlık” teşkilâtının genel sekreteri bulunuyordu; et yemezlerden olan bu tanınmış yogi İstanbuldaki et yemezlerin misâfiri oldu. Hayatı ve...

Sulanıp sıvışan, bulaşan madde; sıvık, sıvışık, bulaşık, bulaşğan. Halk ağzında mecâzen, tanıdığına, konuşduğuna musallat olan, iz’âc eden, türlü münasebetsizlik ile etrâfa tiksinti verdiği halde hâlâ duran adamlar hakkında kullanılır; misal; Bir rind ...

İstanbulda Türkçe Cerîdei Havâdis Gazetesinin kurucusu ve sâhibi olub “Gerîdeci” lâkabı ile anılan William Churchill’in (Vilyam Çörçil) oğlu; babasının ölümünden sonra gazete kendisine kalmışdır. Hayatı hakkında bilgi edinilemedi (B.: Churchill, Willia...

İsmim Mustafa, tescil edilmiş soy adım Cihanbeylidir, tarihi tevelüdüm hicrî 1300 (milâdî 1882-1883) ve mahalli tevellüdüm İstanbul Sofular Mahallesidir, hâlen seksenin üstünde, pîrliğin eşiğinde, dünyâ hevesâtenden el çekip bilerek bilmeyerek işlediği...

Tophânenin arkasındaki sırt üstünde kendi adına nisbetle anılan semtde Kanunî Sultan Süleymanın gene yaşında ölen oğlu Cihangir’in rûhunu şâd etmek için yapdırmış olduğu camidir ki, etrafında ve Tophânede çıkan yangınlar da beş def’a yanmışdır, zamanım...

Büyük şehrin meşhur semtleriden biri, Tophânenin arkasındaki bayır üstünün adı, ki ismini burada Kanunî Sultan Süleymanın oğlu Şehzâde Cihangir adına yapılan bir camiden almışdır (B.: Cihangir Camii). Zamanımızda, bir kısmı hakikaten güzel büyük büyük...

Bankacı ve ses sanatkârı; gencliğinde ünlü futbolcu, Galatasaray takımının ve Türkiye Futbol Millî Takımının sağ açığı; 1913 de İstanbulda doğdu; babasının adı Fazıl Bey, annesinin Meliha hanımdır. Bütün tahsil kademelerini Galatasarayında gördü ve 193...

Kasımpaşada Bedreddin Mahallesindedir; yeri, bu mahalle ile, Çatma Mescid Mahallesi arasında bir ada teşkil eder; 1934 Belediye Şehir Rehberinin 16 numaralı paftasında kendi adı ile gösterilmiştir. Harem selâmlık iki katlı kâgir bir yapıdır; tekkelerin...

Sivrisinek ve tatarcık gibi haşaratın insanı sokup rahatsız etmesine karşı yatağın üstüne çadır gibi kurulup açılan örtü; Cibinlik adı, âzerî türkcesinde sivrisinek ve emsâli haşarâta verilmiş “cibin” isminden gelir. Cumhuriyet devrinde, merhum Dr. Ref...

Galatanın Pürtelâş Hasan Efendi, ve Taksimin Cihangir mahalleleri yollarından; Aslan yatağı sokağı, Somuncu sokağı ve Güneşli sokak ile teşkil edilen bir dört yol ağzı ile Galatada Pürtelâş Hasan Efendi Mahallesinde Özoğlu sokağı arasında uzanır; iki a...