1934 Belediye Şehir Rehberine göre Boğaziçinin Anadolu yakasında Paşabağçesinin sokaklarından (adı geçen rehberde Pafta 24/Paşabağçesi); yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedti. (Mart 1964).

“Ok çeşidlerinden birinin adı, yarışmalarda evvelâ bu ok atıldığı için kılavuz adı da verilirdi. Rüzgârın tesiri ile giderken ses verir, çıkarır bir ok idi”. (Mehmed Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).

“Eskiden çavuşların geceleri giydikleri külâhlardan birinin adı”. (M. Z. Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).

“Batı türkcesinde isim, çekilir gözleri olan ufak sandık, kutu” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk lûgatı); H. Kâzım Bey bu kelime için lûgatına Keçicizâde İzzet Molladan şu beyti alıyor: Değil çekmece, bir bedestan imiş Meğer kim o bir cevhere kân imiş Anti...

Üsküdarın Kısıklı Nâhiyesi köylerinden; Dudullu’nun arkasına düşer, deniz yüzünden 1000 metre kadar yükseklikde, Keçiağılı Tepesinin güney yamacında kurulumşdur; 72 hâne olup nüfusu son sayıma göre 249 kadın ve 171 erkek 420 kişidir; bir camii; beş sın...

Marmara ve Boğaziçi sularında kurulan dalyanların çeşitlerinden biridir, (Diğerleri: Şıra Dalyanları, Kurtağzı Dalyanı, Kırına Kepasti Dalyanı, Çit Dalyanı; bu isimlere bakınız). Aşağıdaki târif notunu Karakin Bey Deveciyanın Balık ve Balıkcılık adında...

İkinci Meşrûtiyet devrinin ibtizâle düşürülmüş basın faaliyeti arasında çıkarılan mizah gazetelerinden biri; avamfirib yâvelerle, soğukluklarla dolu, acınacak cehil, zevk yoksulluğu ve sefâlet içinde, halkın heyecânından faydalanarak sâdece para vurgun...

Eskiden kervan yollarını kesen sular üzerinde herhangi bir sebeble köprü kurulamadığı zaman, hayvanları, yükleri ve yolcuları ile kervanı suyun bir yakasından öbür yakasına geçirmek için kurulan tertibâtın adıdır: Suyun iki yakasına iri sağlam kazıklar...

Yeşilköy yollarından; Yeşilköy İstasyon Caddesi ile Yeşilköy – Halkalı Caddesi arasında uzanır; Ümraniye Bostan Sokağı, Bıldırcın Sokağı, Güvercin Sokağı, Umran Sokağı, Mahmutşevketpaşa Sokağı ve iki isimsiz yol ile kavuşakları vardır (1934 Belediye Şe...

Bakırköyünde, Kartopu Sokağı ile Yalıboyu arasında uzanır; Hamdipaşa Mektebi Sokağı ve Asmalıkız Sokağı ile kavuşakları vardır, Sakızlıyalı Sokağı ile de dörtyol ağzı yaparak kesişir. İki araba geçecek genişlikde, asfaltlanmış bir yol olup sonlarına do...

(B.: Çeki); Halk ağzı deyim: “Zıpırın aksi, ağır başlı, sikletçe ağır adam”; geçen asrın hiciv şâiri Sürûrî çekitaşını bir mürekkeb isim olarak halk ağzı deyimle alay yollu tamamen aksi mânâda kullanmışdır. Varsa tartılsa Odunkapusunda birimiz Çeki t...

Bağçeler tarlalar için büyük âfetlerden bilinen çekirge yağmuru, istilâsı, büyük şehirler içinde görülmüş hâdiselerden değildir; pek ender vak’a olarak 3 temmuz 1306 (15 temmuz 1890) Salı günü sabahı İstanbul’a çekirge yağdı; ziraat için, köylü için ko...

Batılı yazarların “Prens Adaları”, eski Trük kaynaklarının “Kızıl Adalar”, bizim de bugün sâdece “Adalar” adını verdiğimiz İstanbul sularındaki takım adaların en büyüğü (B.: Adalar); İstanbul vilâyetinin Adalar İlçesinin merkezi; Büyükşehrin en meşhur ...

Büyükçekmecede Mimar Sinan yapısı Sultan Süleyman Köprüsü başındaki meydancık yanında, Büyükçekmece Hanının karşısında yine Mimar Sinan yapısı, küçük fakat çok güzel bir eserdir. Asıl ibâdet sahnı enlemesine mustatil plânlı kâgir bir yapı olup son cema...

Fâtih Sultan Mehmed Camiinin önünde köfeki taşından klâsik üslûbda büyük ve güzel bir çeşmedir, bu köyü tezyin eden üç güzel çeşmeden biridir. Yâkub Alemdar Ağa ile Hatice Hâtunun oğlu olub Kırım Harbinde Yerköyü muhârebesinde gazi ve Gözleve şehrinde ...

Beşiktaşın Teşvikiye Mahallesi sokaklarından; 1934 Belediye Şehir Rehberinde 20 numaralı paftada, üst başı Poyrazcık sokağında, alt başı da çıkmaz ve iki isimsiz yolla dört yol ağzı yapar gösterilmişdir. İki araba geçebilecek genişlikde asfalt bir yold...

Eminönü civârındadır; 1561 tarihinde Kanunî Sultan Süleyman’ın damadı Sarı Rüstem Paşa tarafından, aynı semtde kendi adına nisbetle anılan cami ile birlikte, bu camie bir akar olarak yaptırılmıştır. Klâsik Türk mimârîsi literatürüne girmiş bir Mimar Si...

Boğaziçinin en büyük koyu olan Büyükdere Koyuna dökülen, hem koya, hem de koy kenarındaki meşhur Büyükdere Köyüne adını veren dere; Belgrad Ormanı içinde Vâlide Bendinin doğusunda, deniz sathından tahminen 230 - 235 metre irtifâındaki sırtlardan doğar,...

Büyükçekmecenin Dizdâriye Mahallesinde, Mimar Sinan yapısı büyük Sultan Süleyman Köprüsünün hemen yakınındaki meydancıkda ve Sokollu Mehmed Paşa Mescidinin de yanı başında klâsik üslûbda üç kanatlı bir kesme taşdan bir çeşmedir; 1962 de susuz, metrûk b...

Kanunî Sultan Süleyman devrinde, Kaptan-ı Derya bulunan Piyale Paşa tarafından yaptırıldığı zannedilen han; XVI. yüzyıl türk yapı sanatının yâdigârlarındandır. İki kat ve bir bodrumdan ibaret olup ortadaki avluya açılan iki kapısı vardır. Bu kapılardan...

Beşiktaşın Teşvikiye Mahallesi sokaklarından; 1934 Belediye Şehir Rehberinde gösterilmemişdir. Meyilli bir toprak yol olup mütevâzi âilelerin barındığı birer ikişer katlı ve bir kısmı bağçeli kâgir evler görülür. Sokağın bitimi, sol tarafda ağaçlık bir...

Büyükçekmecede İmâret Camiinin avlu kapusu yanında, kapunun sol tarafındadır; klâsik üslûbda fakat teknesiz bir çeşme olup meydanımsı bir açıklığa bakan tek lüleli cebhesinde şu kitâbe vardır: “Sâhibül hayrât vel hasenât Zeyneb Dudu bu çeşmeyi binâ eyl...

Târihîmizde “Kabakcı Mustafa Vak’ası”, yahud “Vak’ai Selimiye” diye de anılan ve Üçüncü Sultan Selimin tahtdan indirilmesi ile sonuçlanan 1807 yeniçeri ihtilâli, “Yamak” diye anılan yukarı Boğaz kaleleri muhâfızlarının ayaklanması ile başlamışdı (B.: B...

Boğaziçinin çok namlı bir mesîresi, en büyük çayırlarından biriydi, içinden “Büyükdere”, yahud “Bakla Deresi” akardı; bu çayırın ulu çınarlarının şöhreti Avrupaya yayılmışdı ki bu çınarların arasında bir ağaç, milâdın onbirinci asrı sonunda 1. Haçlı Se...

Boğaziçinde Kireçburnu ile Büyükdere arasında Büyükdere Çayırında bulunup dünya ağaç literatürüne “Büyükdere Çınarı” adı ile geçmiş olan bu ağaç, bu şark çınarı yalnız İstanbulun ve yalnız Türkiyenin değil, yeryüzünün en büyük ve en uzun ömrü idrâk etm...