Yahyâ Kemal Beyatlının târifi ile: “Bir kâinât olmuş büyük sanatkâr; zekâsının, zevkinin, câzibesinin hududu olmayan adam”; mûsiki bilgini, büyük virtüöz, edib; türkçeyi en doğru, doyulmaz tat ile konuşan meclis adamı, İstanbul efendisi, billûrdan bir ...

1885 ile 1890 arasında Tophâne kâtiblerinden gaayetle yakışıklı bir genc idi; Üsküdarlı olup çok fakir bir dul kadının oğluydu, çocukluğu perişan geçmiş, mektebe bile yalın ayak takunya ile gitmiş, konu komşuya çeşmeden su taşıyıb sakalık yapmış, hamam...

Hicrî takvimde arabca doğru telâffuzu “Cümâdelûlâ” olan ayın Türk ağzında bozulmuş “cemâziyelevvel” adına nisbetle halk ağzı deyim: “mâzisini, geçmişini bilirim” mânasına; istisnâsız tezyif ve hakaaret yolunda kullanılır; misâller: Bir Ahmed Beyden ba...

1885 ile 1895 arasında Üsküdarda meşhur Çiçekçi Kahvehânesinde kahveci çırağı, gaayetle güzel bir genc idi; meşhur ressam Üsküdarlı Ali Riza Bey de sık sık o Çiçekci Kahvehânesine uğrardı. Bir cuma günü Cemili ki o zaman çocuk 16 - 17 yaşlarında, karşı...

Geçen asır ortalarında sakalık yapar gaayet güzel bir delikanlıdır ki devrin kalender şâirleri tarafından övülmüştür; aşağıdaki kıt’a, Ayvacık mukavelât muharriri (noteri) iken hicri 1304 (milâdi 1886-1887) den sonra elli yaşlarında vefât eden Nebil Be...

Geçen asır sonlarında, bu ansiklopedinin müdevvini R. E. Koçu’nun dedesi Şehiremâneti muhâsebecisi Reşad Efendinin Ayasofyadaki konağında Sivaslı genç bir uşak; o konağın bir sanat ve edebiyat mahfili olan selâmlığının misâfirleri arasında kalender meş...

İkinci Sultan Abdülhamid devri sonları ile Meşrûtiyetin ilk yıllarında büyük şehrin namlı hırsızlarından ve haraccı kabadayılarından; bir ara Galatada kumar kahvehânesi işletmiş, hayli vurgun vurmuş, kazandığını da içki ve fuhuş âlemlerinde yemişdi; ga...

Geçen asır sonlarında Boğaziçinde Kanlıcanın, bir ayakdaşı ile beraber iki çifte kayıkla işler en namlı kayıkcılarından; bilhassa kayığı ile Çubuklunun dört çifte kayığına yardımcı olarak İstanbula Çubuklu Suyu damanacaları taşırdı. A. Câbir VADA

1885 ile 1890 arasında Üsküdarın namlı berberlerinden, sanatında gaayet mâhirdi, bilhassa tulumbacı başı tıraşında üstüne berber yokdu; bir garâbeti de usturalarını taşa vurup köseleye sürmez, avucuna sürer de bilerdi, göremeyen inanmaz. Vâsıf HİÇ

Devlet eliyle çıkarılmış ilk Türk gazetesi “Takvîm Vekaayi” den sonra devlet yardımı gören şahsî teşebbüs ile çıkmış yarı resmî ikinci Türk gazetesi. İstanbul Ansiklopedisinde bu gazetenin tarihcesinin tesbitini, bu sahâda en sağlam bilgiye sahib, gen...

Cer, arabca bir kelime olub, çekmek, ardı sıra sürüklemek, uzakda olanı yakına getirmek mânasınadır; eskiden İstanbul’un yüzlerce medresesinde dinî ilimler tahsil eden binlerce talebe, hicrî takvime göre halkın “üç aylar” dediği Receb, Şaban ve Ramazan...

İkinci Sultan Abdülhamid zamanında, 1316 (Milâdî 1898 - 1899) yılında, Adliye Nazırı Abdurrahman Paşanın başkanlığında, Mâbeyinci Emin Bey, saray başmühendisi istihkâm feriki Bertiye Paşa ve saray kimyageri Bungufski Paşaların bulunduğu bir komisyonun ...

Küçük Çamlıca (Bulgurlu) Dağının batı - güney eteğinde 1654 yılında Dördüncü Sultan Mehmed tarafından yaptırılmış bir kasrı hümâyundur; önce Marmaraya, Adalara, sora kuş bakışı, Kadıköyünden Maltepe’ye kadar Anadolu kıyısına emsalsiz nezâreti olan bir ...

Bir Ermeni halk şairidir; 1730 sıralarında Harput’da doğmuş ve sâbık Pangaltı Ermeni Mezarlığında bulunan kabir taşı kitâbesine göre 1813 de ölmüştür. Çocukluk devresini doğduğu şehirde geçiren Ceranyan kendi gayreti ile Türkçe ve Ermenice lisanlarında...

İstanbul civârı köylerinden olub Kâğıdhâne Deresi boyunda Cendere Boğazı denilen vâdîde (B.: Cendere Boğazı) eski bir köy olub hâlen mevcud değildir, hattâ en küçük bir izi bile kalmamışdır; dört kuşakdanberi Kâğıdhâne köylü olub da bu satırların yazıl...

Dikran Efendi Civelekyan (1848 - 1907) tarafından ermenice harflerle türkçe olarak İstanbul’da neşredilen siyasî, ticarî, iktisadî ve ilmî günlük bir gazetedir. 7 Temmuz 1877 den beri intişar eden “Tercemanı Efkâr’ın devamı olarak 1 Haziran 1885 de çık...

1839 da ermenice harflerle türkçe olarak İstanbul’da neşredilen bir gazetedir. Bu bilgi, 1879 da İstanbul’da Zartaryan Matbaasında münteşir Mıkırdiç Çolakyan’ın telif ettiği bir ders kitabının sonunda bulunan ve mezkûr tarihe kadar ermenice harflerle n...

On yedinci asır ortasında namlı İstanbul armatörlerinden ve Akdeniz kaptanlarından; hayatı hakkında başka kayda rastlanamadı. Bibl. : Evliyâ Çelebi, Seyahatnâme, I.

Büyük Türk veziri, Türk ordusu müşir (mareşal) lerinden, kalem sâhibi asker, ve İkinci Sultan Abdülhamid’in sadırâzamlarından; kalemi ile millî kütübhânemize Türk askerî kıyâfetleri ve teşkilâtı üzerine çok kıymetli bir eser veren, ve beş bin cild kita...

Cevâhir Bedestanı yahud diğer adı ile Eski Bedestanın cevâhircilerinden başka mücevher tüccarları kadimden beri ola gelmişdir. On yedinci asırda yaşamış büyük yazar Evliyâ Çelebi bunları bir takım sınıflara ayırıyor; kendi dükkânları olmayub Cevâhir Be...

Kalem sâhibi ve muallim zâbitlerimizden; “Mir’âtı Mektebi Harbiye” nin kaydına göre Harbiye Mektebinin hicrî 1297 (milâdî 1880) yılı piyâde sınıfı mezunlarındandır; harbiyede bir an’ane olarak talebeler, İstanbul’da oturdukları semtlerin yahud taşralı ...

(Cevâhir Bedestanı için B.: Bedestan; s. 2347). Tanzîmat devrine gelinceye kadar şehzâde ve sultanların doğumları, devrine göre üç gün üç gece, yedi gün yedi gece süren şenlikler ve şehrâyinlerle kutlanır, bütün çarşılar, pazarlar donanır, ve bu şenlik...

Asker ressamlarımızdan; 1870 te doğdu, Harbiye Mektebinden 1892 de piyâde zâbiti olarak çıkdı; resim yapmaya daha Kuleli Askerî Îdadisinde talebe iken başlamış, arkadaşları arasında “Ressam Cevad” diye anılmış, sonra da memleketimizin sanat muhitinde d...

On yedinci asrın sonlarında ve onsekizinci asrın başlarında yaşamış bir tarihçidir. Doğduğu ve öldüğü tarihler bilinmemektedir. 1695-1715 tarihleri arasında İstanbul’da cereyan eden gerek Ermenilere ait gerekse diğer vak’alar hakkında kaleme aldığı tar...

Geçen asır sonlarında yaşamış son orta oyuncularından Zenneye çıkar bir sanatkâr; hayatı tesbit edilemedi; elimizde ferâceli bir resmi vardır; 1880 ile 1890 arasında çekilmiş olması gereken bu resimde Zenne Cevad Bey 18-20 yaş arasında tahmin olunabili...