Osmanlı devletinde “reâyâ” adı altında toplanan gayri müslim azınlıkları, devletin müslüman tebaasından farklı olarak, her yıl “cizye” adıyle bir vergi verirlerdi; cizye nüfus başına maktû bir vergi idi. Hicrî 1102 (1690) yılında malî bir sıkıntı içind...

Tanınmış bir muharrir ve Devlet adamıdır. 1851 de Üsküdar’da doğmuş ve 1933 de şehrimizde vefat etmiştir. Genç yaşından itibaren İstanbuldaki Ermeni basınında birçok didaktik yazıları intişar etmiştir. Bunların büyük bir kısmı lisaniyat bahislerine mü...

Şişlide Paşa Mahallesinde; Avukat Caddesi ve Feriköy Kuyu Sokağı dörtyol ağzı ile Batı Caddesi arasında uzanır; Behram Çavuş Sokağı, Atalık Sokağı, Miralay Kâmil bey Sokağı, Ortanca Sokağı, Ortanca Aralığı ve Ferâce Sokağı ile kavuşakları vardır; Barut...

Garb türkcesinde isim; oynak, kıvrak, câzibeli, alımlı, çalımlı, ele avuca ve kabına sığmaz delikanlı. Deve yavrusuna da civel denilmişdir. Derşirme kanunu kaldırıldıktan sonra yeniçeri namzedleri delikanlılar da civelek adını taşımışlardır (B.: Civele...

Çağdaş halk şâirlerinin en büyüklerinden biri, 1887 de Artvinin Yusufeli kazâsının Zor köyünde doğmuşdur, bu köyün ileri gelenlerinden Kavasoğulları âilesinden şâir Mustafa Keşfî Efendinin oğludur; âşık yaradılışı kendisini tarlaya, bağa, bağçeye, renc...

Zamanımızın ünlü sâzende ve betekârlarından; kendi kendini yetişdirmiş sanatkârlardandır; 1910 da Çorumda doğdu, çiftlik ağalığı yapmış ve ticâretle meşğul olmuş, Mehmed Ali Efendi adında bir zatın oğludur. Çorumda üç sene kadar medrese tahsili gördükt...

İkinci Meşrutiyet devrinin ibtizâle düşürülmüş basın faaliyeti arasında çıkarılan mizah gazetelerinden biri; avamfirib yâveler, soğukluklarla dolu, acınacak cehil, zevksizlik ve sefâlet içinde, halkın heyecânından faydalanarak sâdece para vurgunu için ...

1948 de dört kandan idama mahkûm edilmiş olub Niğde cezaevinden kaçan ve 27 eylûl 1949 da İstanbulda Çenberlitaşda Çenberlitaş Hamamının önünde İstanbul zabıtası tarafından yakalanan bir kaatil olub kendisini ölüm sehpasına teslim edecek olan son tevki...

Kalem sâhibi İngiliz asilzâdesi kadın; seyyahat mektubları, ki büyük bir kısmı XVIII. asır sonundaki Türkiye üzerindedir, tarih vesîkası kıymetini almış, edebî metinler arasına geçmişdir. 1750 de doğdu, babası Kont Berkley İngiltere’nin büyük asil âile...

1961 yılı eylûl ayının sonlarında İstanbula turist olarak gelmiş ve bir kaç gün kalmış, onaltı onyedi yaşlarında Avusturyalı bir delikanlıdır. (Adının okunuşu: Rodolof Kotyüs). İstanbula her yıl 16 ile 20 yaş arasında kız ve oğlan, işçi veya öğrenci pe...

Gazeteci; romancı; tiyatro yazarı; İstanbul basının pek dürüst tanınmış bir sîmâsı; 1915 de İstanbul’da doğdu (Babası Ahmed Bey, anası Fatma Zehrâ Hanım); 45. İlk Okulda, İstiklâl Lisesinin orta ve lise kısımlarında okudu, bu liseden 1935 de diploma al...

Sahne ve film artisti; asıl adı Münevverdir; 1931 de Malatya’da doğdu. (babası Hüseyin Avni, annesi Hayriye); Malatya’da Fırat İlk Okulu’nda Akçadağ Köy Öğretmen Okulu’nun son sınıfından ayrıldı. Babası Balıkesir’de komiser iken 1931 de bir kaza netice...

Eminönü merkez nâhiyesinin Tahtakale Mahallesindedir, Tahtakale Caddesi ile Hasırcılar Caddesi arasında uzanır. Fincancılar Sokağı ile kavuşağı vardır. Bir araba geçecek genişlikde paket taşı döşeli bir yoldur, Balkapanı Hanının arka kapusu bir sokak ü...

Batı türkçesinde isim “çatmak” kökünden gelir; çatılıp kurulmuş örtü, oba anlamına olup köküne nisbetle “çatır” yazmak gerekir ise de imlâmızda “t” yerini kesin olarak “d” ye bırakmışdır. Türk çadırları hakkında aşağıdaki makaale bu ansiklopedinin pek ...

Bayazıd Nâhiyesinin Bayazıd Mahallesi sokaklarından; Bakırcılar ve Fuad Paşa Caddelerinin kavşak noktası ile Kökcüler sokağı arasında uzanır; Büyükşehrin en canlı ve hareketli, yaz kış her zaman kalabalık, gürültülü bir çarşı boyudur. İki araba güçlükl...

Eminönü kazâsının Kumkapı nâhiyesi mahallerinden; Şehsüvar, Mimar Hayrettin, Saraç İshak, Bayram Çavuş ve Muhsine Hâtun mahalleleri ile çevrilmişdir; sınır yolları şunlardır: Çiftegelinler Caddesinin bir kısmı (Muhsine Hâtun Mahallesi ile), Kadırga Lim...

“Çekdiri” denilen ve büyüklüklerine göre ayrıca muhtelif isimler alan kürekli gemiler devrinde bu gemilerin, zamanımızın tâbiri ile kaptan köşkü diyebileceğimiz kıç tarafındaki kumanda üzerine, köşküne “çadır” denilirdi. (B.: Çekdiri). Kâtib Çelebi Tür...

Kumkapı Nâhiyesinin mülga Çadırcı Ahmed Çelebi Mahallesi sokaklarından, hâlen Mimar Hayreddin Mahallesi sınırı içindedir, Bâli paşa yokuşu (caddesi) ile Gedikpaşa Caddesi arasında uzanır, bir araba geçebilecek genişlikde, kaba taş döşeli yol olup iki k...

Ringanın küçüğüne benzeyen bir balıkdır, ringadan farkı yelesinin daha aşağı bulunmasıdır. Hamsi ile birlikde tutulur; rengi ve şekli ile de hamsiyi andırdığı için bâzı balıkcılar tarafından hamsinin ufağı ad edilir, ama çaça tamâmen başka balıkdır. Et...

Kumkapu Nâhiyesinin mülgaa Çadırcı Ahmed Çelebi Mahallesi sokaklarından, hâlen Mimar Hayrettin Mahallesi sınırı içindedir; Bâlipaşa Yokuşu (Caddesi) ile Gedikpaşa Caddesi arasında uzanır, üzerinde bulunan üçer dörder katlı kâgir evlerin kapu numaraları...

Bakırköyü sokaklarıdan, Kapamacı Ekrem Sokağı ile Bakırköy-İstanbul Yolu arasında uzanır, Taşhan, Yurtsâhibi ve Korsan sokakları ile kavuşakları vardır; bir araba geçecek genişliktedir, kapu numaralı 1-31 ve 2-38 olan evleri ikişer, üçer katlı ahşab ve...

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında çadırcı civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hûbannâmei Dilküşâ” adını taşıyan anonim bir mecmuada çadırcı civanı şu üç ...

1936 da garib bir vak’anın kahramanı olarak resmi İstanbul gazetelerinde neşredilmiş, o tarihte 17-18 yaşlarında bir delikanlıdır; şöyle ki o yılın mart ayı içinde bir gece Şehzâdebaşında devriye gezen zâbıta memurları, sinemaların dağılma saatinde, ir...

1945 de Rumeli Kavağı köyünde balıkcılık yapan bir bekâr uşağı, o tarihde yirmi dört yaşında idi (doğumu 1921), aslı Karadeniz Yalısının Pazar kasabasında olup babası ile berâber on bir yaşında iken Ankaraya gelmiş (1932), Ankarada yapı ameleliği yapan...

Akar suların veyâ denizin sürükleye yuvarlaya satıhlarını zımparadan geçmiş gibi cilâladığı küçük taşlar; tasrih edilerek “çakıltaşı” da denilir; şekilleri, yumurta şeklinin türlü çeşidinden, küre şekline yakın, hattâ tam küre olanları; tamamen yassılm...