Tezkiretül Bünyanda Mimar Sinanın eseri olarak tesibt edilmiş elli mescit arasında “Silivri Kapusu kurbinde” denilerek bir Çavuş Mescidi yazılıdır. Hadikatül Cevâmide ise Silivri Kapusu kurbinde böyle bir mescid gösterilmemişdir; Hadikadaki dört Çavuş ...

1937 Belediye Şehir Rehberine göre, fatih kazasının Fener Nâhiyesinin Molla Aşki Mahallesi Sokaklarından (adı geçen rehberde pafta 8/113); adını Fâtih Sultan Mehmed devrinden kalmış olan meşhur hamama nisbetle almışdır (B.: Balat Hamamı). Yerine gidili...

İstanbul civarı köylerinden; Eyyubden gelindiğine göre, Alibey köyünü geçdikten sonra Alibey Deresi boyunu tâkib eden yol ile gidilir, dere kenarındadır. Gidip görmek imkânı bulunamadı, adı ve yeri Mehmed Eşref Beyin 1324 (= 1906) senesinde basılmış 1/...

Geçen asır sonlarına kadar kullanılmış küçük kürekli gemilere verilmiş isimdir; hemen dâima tüccar malı yük taşırlar, bâzan yolcu da alırlar idi; çekdirmelerde iki direk bulunur, kürekci - tayfalara yardımcı olarak bu direklere üçgen şeklinde birer yel...

Ohannes Çekiç diye de tanılır; musikişinas ve maestro; 1929 da İstanbul’da doğmuşdur. Beş yaşından itibaren musiki dersleri almağa başlamıştır. Bilâhare İstanbul Konservatuarından mezun olmuştur. Henüz onbeş yaşında iken İstanbul Şehir Korosunun muavin...

Eskiden memleketimizde, dolayısı ile İstanbul’da yakacak odun, yapı kerestesi ve yapı taşı satışında kullanılan hususî bir tartı âletinin, terazinin adıdır. M. Zeki Pakalın “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli eserinde Çekiyi şöyle târif ediyo...

Buhar kuvvetinden önce, gemiciliğin yelken ve kürek devrinde, bütün çeşitleri ile insan bâzusu kuvveti ile yürüyen kürekli gemilere verilmiş umûmî isimdtir. Çekdiriler, eski Türk donanmasında kürekci sırası sayısına göre isim almışlardır; bir kürekci s...

Kimya yüksek mühendisi; 1925 de İstanbul’da doğdu, babasının adı Ali Kemal, annesinin adı Hilmiyedir; Kızıltoprak ilk okulunda, Kadıköy Orta okulunda okudu; 1943 de Haydarpaşa Lisesinden, 1949 da da İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesinden diploma aldı;...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre (Pafta 14/142) Beyoğlu merkez nâhiseyine bağlı Kamer Hatun Mahallesi sokaklarından; Aynalıçeşme Caddesi ile Ağaççileği ve Duraç Sokakları arasında uzanır ve bu iki sokak ile bir üç yol ağzı teşkil eder; çok kısa bir s...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre (Pafta 20/172) Beşiktaşda Vişnezâde Mahallesi sokaklarından; Dibekci Kâmil Sokağı ile Setbaşı Meydanı Sokağı arasında uzanır; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durum tesbit edilemedi (1964).

Kasımpaşa’da Piriçavuş Mahallesi sokaklarındandır (1934 Belediye Şehir Rehberi, Pafta 17/189); yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (mayıs 1964).

Eminönü İlçesinin merkez nâhiyesi mahallelerinden; aynı nâhiyenin Tahtakale, Rüstempaşa, Aliçelebi, Şeyh Mehmed Geylânî ve Hobyar, Bayazıd nâhiyesinin de Sürûrî ve Mercanağa Mahalleleri ile çevrilmişdir; sınır sokakları şunlardır: Fincancılar Yokuşu (M...

Üçüncü Sultan Selim devri ricâlinden “Köse” ve “Çelebi” lâkabları ile meşhur sadâret kethüdâsı Mustafa Necib Efendinin Kabataşdaki yalının önünde yekpâre büyük bir taşdan bir kayık iskelesidir ki Hadikatül Cevâmiin Kabataş Camii maddesindeki kayde göre...

Fatih İlçesinin merkez nâhiyesined Sofular Mahallesinde; Yeşiltekke Sokağı ile Horhor Caddesi arasında uzanır; Horhor Caddesi tarafından gelindiğine göre, bir arabanın ferahça geçebileceği genişlikde, kabataş döşeli, dik yokuş olarak başlar, sonra düzl...

On yedinci asır ortasında İstanbulun meşhur oyuncu kollarından biri. (B.: Oyuncu Kolları); o devrin büyük muharriri Evliyâ Çelebi meşhur seyahatnâmesinin birinci cildinde İstanbulun oyuncu kollarından bahsederken bu kol hakkında şunları yazıyor: “Çeleb...

1648 de Dördüncü Sultan Mehmedin ilk saltanat aylarında Osmanlı İmparatorluğunu pençelerine geçirmiş yeniçeri ocağının beş mütegallibe ağasından yeniçeri Kethüda Çelebi Mustafa Ağanın Boğaziçinde Ortaköydeki yalısı; lebi deryâda büyük ve pek döşenmiş a...

Onyedinci asır ortasında Boğaziçinde Sarıyarda gaayetle mâmur ve meşhur bir bağçe; Evliyâ Çelebi Seyyahatnâmesinde şunları yazıyor: “Bir vâsî dere içinde Çelebi Solak adındaki bir zevk sahibinin bir bağçesi vardır ki Dördüncü Sultan Murad bu bağçeyi gö...

1945 de Sofular Hamamı sâhibi Âyetullah Beyin söylediğine göre Fatihde Sofular Mahallesinde Yeşil Tekke Sokağında bir tek hamamdı; 1894 zelzelesinde tamamen yıkılmış, yeri bir bostan olmuşdu. Rauf TANIR

Fâtih İlçesinde Karagümrük Nâhiyesinde Kocadede Mahallesindedir; Fâtih Nişanca Caddesi, Müstakimzâde Sokağı ve Çarşanba Sokağı ile teşkil ettiği bir dört yol ağzı ile Fevzipaşa Caddesi arasında uzanır; Yediemirler Sokağı, Hafızpaşa Sokağı, Fatih Caddes...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre (Pafta 20/173) Beşiktaşda Sinanpaşa Mahallesi sokaklarından; Şâir Veysi Sokağı ile Ihlamur Caddesi arasında uzanır doksan derece dirsekli bir sokakdır; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edi...

İstanbulun büyük çifte hamamlarından biri, türk hamam yapısının şaheserlerinden; “Çenberlitaş” denile gelen Romalılardan kalma sütunun karşısında inşâ edildiği için halk ağzında bu ismi almışdır “Vâlidesultan Hamamı” dır; bir on altıncı asır yapısıdır,...

1880 ile 1890 arasında bir koltuk, biri gedikli iki meşhur meyhâne idi; küçük koltuk meyhâne han kapusu yanında, cadde üzerinde idi, asıl şöhretlisi büyük gedikli meyhâne ise han içinde, alt katda idi. İşret ile aslâ ülfetin olmadığı, ağzıma müskiratda...

Hicrî 1225, milâdî 1810 yılında, son yeniçerilerin devlet sözünü ayağa düşürüb İstanbul’da hemen her gün türlü rezâlet, şenâat ve hattâ cinâyete sebep oldukları devirde kanlı bir zâbıta vak’asıdır; garibdir ki o devirde şehrin inzibat ve âsâyişinin tem...

Çenberlitaş etrâfında, bir kısım Divan Yolunun (Yeni adı ile Yeniçeriler Caddesi) Elçı Hanı (1963 de yıkılan Osmanbey Matbaası - Çenberlitaş Sineması binasının yeri) sırasında, bir kısmı hamam sırasında on kadar kahvehâne idi. hepsi masasız, iskemlesiz...