Kuvvetli talebe yetişdirdiği söylenir lise matematik öğretmenlerinden ve gençliğinde Hareket Ordusuna katılmış İttihadcı Komitecilerden; aslı da Rumeliden olub hayatının son yıllarını Pertevniyal Lisesi öğretim kadrosu içinde geçirmiş ve o lisenin mate...

Yalova kazâsının köylerinden; Yalova - Karamürsel yolu bu köyün içinden geçer, halkı mübâdil batı Trakya göçmenleridir, 1960 sayımında nüfusu 860 kişi idi, meyvacılıkla meşguldürler; pazar yerleri Yalovadır. İstanbul Ansiklopedisi adına gidip görülemed...

Halk ağzı deyim; darbhâneden yeni çıkmış pırıl pırıl madenî para, “çil altın”, “çil kuruş” isimleri ile de halk ve esnaf arasında dâimâ makbul ola gelmişdi. Nâzımı meçhûl şu beyit bir nevcivan hakkında ağır hicivdir: Çil akçeyi hare itse nola Su gibi ...

Kilid ve anahtar yapan sanatkâr; anahtarı kaybolmuş ve kilidli kalmış kilidleri kapuları maymuncuk denilen âleti ve onu kullanma hüneri ile açan adam; hâneberduş pırpırılar argosunda kapu açup giren gece hırsızı (B.: Çilingir Harcı; Çilingir Sofrası).

Tiyatromuzun tulûat devrinde temsil programlarının kantolar faslında, sahnelerin Peruz, Şamram, Büyük Amalya, Küçük Amalya, Virjini, Eleni ve emsâli meşhur oyuncu kızları türlü konuda tanzim edilen kantolar arasında “çingene kantoları” da söylemişler v...

Üsküdarda Atlamataşı civârında, Selâmsız Caddesi ile Kassam Çeşmesi Sokağı kavuşağı yanında, Selâmsız Caddesi üzerinde idi; Üsküdarlı Vâsıf Hoca merhumun mahfûzâtına göre 1936-1938 arasında yıkılmışdır; ahşab bir yapı imiş, minâresi de ahşab olup bu me...

Osman Cemal Kaygılı’nın çok güzel bir romanı; İstanbul civârının oba çingeneleri ile Sulukule ve Ayvansaray çingenelerinin hayatı üzerine çok kıymetli tetkik ve müşahedeleri ihtiva etmektedir, ki o kısımlardan bazı parçalar bu ansiklopediye nakil edilm...

Türkiyede Cumhuriyet devrinin ilk yıllarına gelinciye kadar, memleket içinde nereden gelip nereye gittikleri bilinmiyen konar göçer oba çingeneleri asırlar boyunca teb’a olarak devletçe benimsenmişlerdir; kendi âlemlerine terkedilmiş, mutlak fakrü zaru...

Türk sanat tarihinde çinicilik pek parlak ve zengin bir fasıldır, ve bu ansiklopedinin konusu dışında kalır. Büyük şehir İstanbulda çini imal edilmemiş, fakat İstanbul, asırlar boyunca türk çiniciliğinin en büyük pazarlarından biri oldukdan başka, cami...

İstanbul halkı ağzında palamut balığının bir boyuna takılmış isim; bu balığın çifti 375-400 gram kadar olanlarına “Kestâne Palamutu”, çifte 625-650 gram gelenlerine de “Çingene Palamutu” denilir; fakat bu deyimler sâdece halk ağzında kalmış olup Balıkh...

Halk ağzında pavurya yengeç ad altında toplanan deniz mahlûkunun bir cinsi ki, vücudu Ayı Pavuryası büyüklüğünde (B.: Ayı Pavuryası), bâzan ondan daha küçük; bedeni köşeli ve kıskaçları ufakdır. Sudan çıkınca daima süratle yürür, tutulacağını hissettiğ...

Zamanımızda kıymetli antika eşyâ arasına girmiş olan Türkiyenin en nefis çini mâmulâtı, İstanbulda Çinici ATtar denilen esnaf tarafından satılırdı; Evliya Çelebi onyedinci asır ortasında bunları 100 dükkân ve 300 nefer esnaf olarak gösteriyor ve “pirle...

Keçen asır sonlarında Balatda kale kapusu dışında meşhur bir meyhane; ki sâhibinin adı ile anılırdı; Çingene Müsellimin hayatı hakkında bilgi edinilemedi. Bibl. : Mehmed Tevfik, Meyhâne.

Fatih Sultan Mehmedin, dolayısı ile Onbeşinci asır türk yapı sanatının İstanbulda büyük yadigârlarından biridir. Değerli tarih muallimlerinden merhum Efdalüddin Tekiner Çinili Köşk hakkında şunları yazıyor: “Çinili Köşk âhenk ve tenâsüb ve zerâfet ha...

İstanbulun büyük çifte hamamlarından biri, on altıncı asır türk hamam yapısı sanatının şah eserlerinden, Koca Mimar Sinanın meşhur büyük eserlerinden; Barbaros Hayreddin Paşa tarafından Beşiktaşdaki türbesi ile medresesinin evkaafı arasında yaptırılmış...

Üsküdarlı halk şairi Tophâne ketebesinden Âşık Râzi’nin evrâkı metrûkesi arasındaki defterlerden birinde bu konakda geçmiş bir macerâ nakledilmişdir’ konak hâlen mevcut değildir. Şûrayı Devlet âzâsı bir beyin İçbedestenli babasından kalma mükellef bir ...

Mahmutpaşada Tarakçılar Caddesinde kapu numarası 26 olan han. On sekizinci asrın ilk yarısında Mora Muharebesi sırasında bir gayri müşlim tarafından yaptırıldığı söylenir. Tahminen 350 metrekarelik bir sahada inşa edilmiş olan Çinili Han, ilk sahibinde...

Fâtih Sultan Mehmed tarafından yaptırılmış ve bu isimle meşhur köşkden başka Beşiktaşda bir hünkâr köşkü de Çinili Köşk diye anışmışdır (Fâtihin köşkü için bundan önceki maddeye bakınız). Beşiktaşdaki Çinili Köşk Beşiktaş Sâhilsarayı sahası içinde ve l...

İstanbul Kadılığı tarafından hicrî 1147 (milâdî 1734-1735) yılında hamam uşaklarının tescili için tanzim edilmiş bir defterde Beşiktaşda Yahya Efendi Dergâhı yanında “Çinili Hamam” adı ile bir hamam kaydedilmiş ve bu hamamda Gül Mustafa bin Hüseyin adı...

Üsküdarda Toptaşı semti sokaklarından; Köprülü Fadıl Paşa Sokağı ile Çavuşdere Caddesi arasında uzanır, cadde tarafından gelindiğine göre bir araba geçecek genişlikde düzlük yol olarak başlar, sonra az meyille inmeye başlar, daha sonra yokuş olur, yüks...

Evliyâ Çelebi hayır sâhibinin adını kaydetmeyerek: “Sebilhâne, Çinili Hamamın kurbindedir” diyerek bir sebilden bahsediyor ve kitâbesinden yalnız şu târih mısraını yazıyor: Rûhi Resûli Ekrem içün eyledim sebil. Mısrâ ebced hesabı ile bu sebilin inşâ ...

Fâtihde Kırkçeşme Mahallesi Sokaklarından; bu satırların yazıldığı sırada (Ocak 1965) Barbaros Hayreddin Paşanın Çinili Çifte Hamamının yanından, külhan kapusu önünden geçer, sokak hüviyetini kaybetmiş, tanzim edilmemiş toprak bir geçid halinde idi; 19...

Memleketimizde, dolayısı ile İstanbulda çıkan ilk mizah gazetesidir; Teodor Kasab tarafından çıkarılmış, en yakın kalem arkadaşlığını geçen asrın ikinci yarısında yaşamış seçkin muharrir Mehmed Âlî bey, ondan sonra da Namık Kemal ve Ebuzziya Tevfik bey...

Sultanahmed civârında Binbirdirek Mahallesinde Dizdâriye Çeşme Sokağı üzerindedir, bir yanından da Dizdâriye Yokuşu geçer. Hadikatül Cevâmı “Mescid” diye kaydederek şu mâlîmatı veriyor : “Kadırga Limanı kurbindedir; bânîsi yeniçeri efendisi (yeniçerile...

Eminönü kazâsının Alemdar nâhiyesinin Binbirdirek Mahallesi sokaklarından; Kâtibsinan Sokağı ile Şehidmehmed paşa Yokuşu arasında uzanır, Göktaş Sokağı, Dizdâriye camii Sokağı, ile kavuşakları vardır, Dizdâriye Yokuşu ve Suterâzisi Sokağı ile birer dör...