Aklî muvazenesi bozuk olduğu için tahtdan indirilmiş Beşinci Sultan Muradı, ikaametine tahsis edilmiş Çırağan Sarayından silâh kuvvetile cebren alarak yine pâdişah ilân etmek üere, devrin macerâperest politikacısı ve gazetecilerinden Ali Suavî’nin, etr...

Boğaziçinin eşiğinde Beşiktaş kıyısında eski devirlerin hâtırlarını taşıyan bir saha üzerinde yanık hârabesi durmakda olan Çırağan Sâhilsarayı Sultan Abdülaziz devrinde inşâ edilmişdir; yapısına 1863 de başlanmış ve 1871 de tamamlanmışdır; Osmanlı İmpa...

Bir sanat öğrenmek üzere usta yanına verilen çocuk; bu isim, aslı farsca olup fasih telâffuzu da çerağ olan mum, kandil anlamında çırağ kelimesinden bozmadır; bu yerde kullanılışındaki nükte çok zarifdir. “Bir sanat öğrenmek için aşk ile yanmak, o sana...

İki yerde kullanılır eski bir deyimdir. 1- Bir câriyenin, halayığın efendileri tarafından çeyizi düzülüp ve başını sokacak bir ev verilerek evlendirilmesi; sarayda Enderunu Hûmayunda padişâhın hususî hizmetinde bulunmuş bir gencin, hizmet ve sadâkatind...

Fâtih İlçesi merkez nâhiyesinin Şeyh Resmi Mahallesi ile Fener nâhiyesinin Müftü Ali ve Abdi Sübaşı mahallelerinden geçer bir sokakdır; Haliç Caddesi ile Tabak Yunus Sokağı arasında uzanır; Kızak Sokağı (Şeyh Resmi Mah.) Dönemeç Sokağı, Cingöz Sokağı, ...

1934 Belediye Şehir Rehberinde Fâtih Kazâsının Samatya Nâhiyesinde Hacıhamza Mahallesinin sokaklarından; Merdivenliçeşme sokağı ile Ali Fakih ve Hamdullah sokakları arasında uzanır, Ali Fakih ve Hamdullah sokakları ile bir üç yol ağzı teşkil eder; Tüna...

İstanbulun eski mahalle taksimatında Fatih–Sultanselim arasında bir mahalle; Çırakçı (Çırağı Hamza) Mescidinin mahallesi idi; hâlen Müftiali Mahallesinin bir parçasının teşkil ettiğini tahmin ediyoruz; 1876 da mebus seçimi dolayısı ile tanzim edilen bi...

“Akşam ezanından sonra tekeklerde mumları uyandıran (yakan) canın unvânı; büyük, şerefli hizmetlerden sayılırdı. Tekkelerdeki mescidlerin kandilllerini uyandıran dervişe de Kandilci denilirdi”. (M.Zeki Pakalın, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri).

Mevlevîhânelerde akşamları çırağ uyandırılırken okunurdu metni şudur: “Akşamı şerif hayr ola, hayırlar feth ola, şerler def ola, kerâğı rûşen, fahri dervişan, ziyayı imâm, Kaanuni Merdan, Demi Hazreti Mevlânâ hû diyelim hû” (M. Zeki Pakalın, Osmanlı Ta...

Üsküdarda Karacahmed Mezarlığı civârında çok eski ve meşhur bir kahvehâne; tramvay yolu ile Haydarpaşa tarafından gelindiğine göre (1934 Belediye Şehir Rehberinde Tıbbiye Caddesi) Üsküdarın eşeği yerinde olan Duvardibi mevkiinde, Selimiye Dergâhını geç...

Halk ağzında ve İstanbulun hâneberduş pırpırları argosunda “tâze ve körpe güzel kız veya oğlan” anlamında kullanılır. Bu kelime ile ağzı halk ağzı deyimler vardır: Çiçeği burnunda — Mesleğine yeni girmiş, bir işe yeni başlamış gençler hakkında kullanıl...

On sekizinci asrın son yıllarında Gümüşhânede gaayetle dilber bir köçek oğlan, bütün emsâli gibi bu isim köçeğin lâkabıdır, bu isim köçeğin lâkabıdır, asıl adı bilinmiyor; yine bir rum olacakdır, Mercan adında bir kolbaşının perverdesi, uşağı, mahbubu ...

Tiyatromuzun emekleme devrinde aktris kantocu – rakkaase kızların türlü isimler altındaki kantoları arasında “çiçekçi” kantoları vardı; ellerinde birer çiçek sepeti ile sahneye çiçekçi kız kıyâfetinde çıkarlardı; aşağıdaki kantolardan birincisi Şamran ...

Geçen asrın sonlarında Beyoğlunda Çiçek Sokağında bir koltuk meyhânesinin halk ağzındaki adı; 1880 ile 1890 arasında Doktor lâkabı ile tanınmış Yunan tebaalı bir rum tarafından işletilir idi (B.: İstelyo, Çıplak); uygunsuz rum mahbublarının ve Çiçek So...

On sekizinci asır yazarlarından Aziz Efendinin “Muhayyelât” adındaki meşhur hikâye kitabında Molla Emin hikâyesinden öğrendiğimize göre o asırda Haydarpaşada lebideryâda namlı bir mesiredir; hattâ arada padişahların bile gelip uğradığı yerlerden biridi...

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında Çiçekçi civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hubannâmei Nevedâ” adını taşıyan manzum mecmuada Çiçekci Civanı şu beyitler...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Fâtih Kazâsının Şehremini nâhiyesinin İbrahimçavuş mahallesi sokaklarından; Kaygulubaba ve İmam Ferdi Sokakları arasında uzanır (Pafta 10/70);: yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (...

Çamlıca yollarından; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Haziran, 1964).

Eminönünde Çelebioğlu Alâeddin Mahallesindedir (1934 Belediye Şehir Rehberi, Pafta 1). Tahmis Caddesi ile Yeni Camii Caddesi arasında uzanır; Tahmis Caddesi tarafından gelindiğine göre sol kenarını boydan boya Mısır Çarşısı kaplar, bu meşhur çarşının K...

Tanzimattan önceki devirde, Anadoludan ve Rumeliden İstanbula iş bulub çalışmak için gelen ve büyük şehirde bekâr hayat sürmeye başlayan köylüler, hem şehrin asâyiş ve inzibâtı, hem de erzak istihlâkı ile büyük şehirde sebep oldukları erzak darlığı bak...

Diş doktoru, muallim ve batı müziği eleştiricisi; 1900 de Preveze’de doğdu. Preveze eşrâfından Çiçekoğlu Süleyman Beyin oğludur, annesinin adı Nefîse Hanımdır; âilesi anavatana hicretten sonra Ödemiş’de yerleşmiş, Fahri Çiçekoğlu ilk tahsilini orada hu...

İstanbulun kadim çiçekpazarı Mısır Çarşısının arkasındaki Çiçekpazarı Sokağında idi (B.: Çiçekpazarı Sokağı); sonra Bağçekapusunda İş Bankası (Eski postahane) binâsı arkasında Celâlbey Sokağında (1934 Belediye Şehir Rehberinde Pafta 1/4) daracık bir ye...

Eski İstanbul hayatından aşağıdaki renkli, canlı, şirin sahneyi Evliya Çelebi’den naklediyoruz: “Esnaf çiftçiyan dükkânları yokdur, ama İstanbulun dört kadılık yerine (Nefsi İstanbul, Eyyub, Galata, Üsküdar Kadılıkları) 26.000 tarla tahrir olunub 57.00...

Eski mahalle tulumbacılığı teşkilâtında ikinci derecede sandıklardan biri idi; tulumacıları Eminönü civârının, bu arada Balıkpazarının esnaf gençleri ile hamalları, kayıkçılarıydı. Tophâne ketebesinden Üsküdarlı Âşık Râzi Çiçekpazarlılardan genç bir tu...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Büyük Adanın sokaklarından; Adanın İskele bölgesindedir. Yazıcı Sokağı ile deniz arasında uzanır; Mehmedcik Sokağı ile Balıkçıl Caddesi ile dört yol ağzı yaparak kesişir (Pafta 32); yerine gidilip şu satırların yazıld...