1934 Belediye Şehir Rehberine göre Heybeli Adanın sokaklarından; adanın batı tarafında Akçakoca Sokağı ile İsmet Paşa Caddesi arasında uzanır (Pafta 33); yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Haziran, 1964).

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Surlar dışında Eyyuba bağlı Topçular semtinin sokaklarından (Pafta 9/127); yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Haziran, 1964).

“Türk halk oyunlarından biri. Vücudun baş, gerdan, omuzlar, göğüs, göbek ve kalçalar gibi kısımlarını hareket ettirerek kadınlar tarafından oynanır. Genel olarak dem tutan bir yaylı ya da nefesli saz taksimi ile, ya da ağır ve çok kıvrak olan özel hava...

Zamanımızda Cağaloğlunda İstanbul Erkek Lisesi binâsının bulunduğu yer ile onun batısında bir zamanlar yazlık kahvehâne olarak açılıp işletilen geniş arsada, İstanbulun en büyük yapılarından yan yana iki muazzam ve muhteşem saray idi; bahsettiğimiz yaz...

Tophânede kadimden İkinci Abdülhamid devri sonlarına kadar kullanıla gelmiş iki askerî mahbushâne, zından; Tophânede son zamanlarda içinde Sanat Enstitüsünün bulunduğu Kışla binâsının altında idi, 1957-1958 arasında Tophâne caddesi genişletilirken, yık...

Aksarayda Taşköprüler denilen yerde idi; yanyana büyük ve gaayetle meşhur iki mahallebici dükkânı idi; meşhur tiyatrocu-komik Abdi Efendi bir ara bu muhallebicilerin karşısında geniş ve büyük bir kahvehâneyi tiyatro haline sokmuş ve bir müddet orada sa...

Halk ağzı argo deyim: “Kara kuru çirkin” anlamında kullanılır; misâl: Bir düğün evinden dönen iki mahalle karısı konuşur: — Gelin güzel miydi? — Çifte kavrulmuş âhû!... Ferid Devellioğlu “Türk Argosu” isimli eserinde bu deyimi talebe argosuna mal ediyo...

Muharrir ve mütercim; 1874 de Üsküdarda doğmuş, 1932 de Cenevre’de vefat etmiştir. Tahsilini Galatadaki Getronakan Lisesinde yapmıştır. Muharrirliğe 1900 yılında başlamıştır. İstanbulda bazı ermenice gazetelerin neşriyatını tedvir etmiştir. “Ohannes A...

“İkisi bir arada dünbelek; bir kişi tarafından darb ile çalınır çift dünbelek.” (Türk Lûgatı). Avam ağzında “çifte nârâ” denilir; Mehmed Zeki Pakalın “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli eserinde bu kelimeyi avâımi telâffuzu ile alıyor ve bir ...

Halk ağzı deyim; güzel, zarif, alımlı, edâlı, câzib olmak şart, kız veya oğlan, dâima beraber gezib dolaşan ve dâima eş giyinen iki genci ifa için kullanılır; deyimde bir beğenme, övme mânası vardır; mutlakaa arkadaş olmak gerekmez, iki kardeş hakkında...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Fatih Kazası merkez nâhiyesinin İskender Paşa ve Hasan Halife mahalleleri arasında müşterek bir sokak; İskender Paşa mahallesinde Feyzullah Efendi Sokağı ile hasan Halife Mahallesinde Halıcılar Caddesi arasında uzanır...

Asıl vatanları Hindistan olup oradan dünyanın her tarafına yayılmış olan meşhur kavim, Kıbti adı ile de anılır, Türkiyede de büyük bir kalabalık teşkil eder, ve bir kısmı şehir ve kasabalarında mahalle kurmuş, yerleşmişdir; bir kısmı çerke - çadırda ot...

Meşhur kavmin adı (B.: Çingene, Çingeneler); İstanbul ağzında, dolayisiyle batı türkçesinde bu kelime mecâzen “yüzsüz, hâyâsız, utanmaz, sırnaşık, edebsiz, nâmussuz, aç gözlü, haris, hasis” anlamlarında kullanılmışdır; misâller: Karısı, kızı, oğlu kötü...

Ahmed Mithat Efendinin “Letâifi Rivâyat” adındaki hikâye - roman serisinin onbeşinci üz’ünü bu isimdeki uzun hikâye teşkil eder; 1304 (milâdî 1886-1887) de neşredilmiştir. Midhat Efendinin çingeneler hakkında bilgisinin tamamen kitabı, ansiklopedik old...

Batı türkçesine farscadan girmişdir; farsça aslı “Şemşad”, türkçede aydın ağzında “şimşir”, ve avam ağzında “çimşir”: yaprağını dökmeyen, kerestesi sert ve sarı renkte bir ağaç. Eskiden tarak, kaşık, nalın ve takunyanın makbulleri bu ağaçdan yapılırdı....

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen delikanlılar arasında Çingene civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış ve “Hubannâmei Nevedâ” adını taşıyan manzum mecmuada çingene civanı şu beyitlerle ...

Halk ağzı deyim; aslında her biri önemsiz, ayrı ayrı ödenmesi kolay küçük mikdarda, fakat dallı budaklı, pek yere, kimseye takılmış borçl.arın tümüne verilen isim; misâl: Dar gelirli biri derd yanar: — Elime toplu olarak bin lira geçse de şu menhus çi...

Evliya Çelebinin kaydına göre onyedinci asrın namlı usulbend sâzendelerinden; şehir, çingenelerinden olduğu muhakkak olan bu sanatkârın adını yine o devrin meşhur usulbendlerin Ahmed Garîbânî, Baba Acemî, Parbuloğlu, Diyarbakırla Karaoğlu, Babaoğlu, Ka...

Eskiden kadınların bir baş kisvesi ve tuvaleti olan hotoz’un bir çeşidi (B.: Hotoz); “Hotoz nevilerinden birinin adıdır ki, çimdiklenmişe benzediği için bu adı almışdır; en ziyâde İstanbul hanımları tarafından kullanılan hotozların diğer nevilerinin is...

İstanbul sularının en makbul balıklarından lüfer balığının bir boyunun adı; İstanbul balıkhânesindeki satışlarda beş boy üzerine isimlendirilip kıymet alan bu balığın bu beş boyu şunlardır: 1) 25-40 adedi 1 kilo gelirse: “Defne yaprağı” 2) 16-24 adedi ...

Kasımpaşada deniz kenarında ve Tersânei Âmirenin yanında Kaptanpaşaların resmî makam binası yüz yıllar boyunca Dîvanhâne adını taşıya gelmişdir (B.: Tersâne, Tersânei Âmire). Tersânedeki ilk Dîvanhâne binası hicrî 921-922 (milâdî 1515-1516) yılları ar...

Divanların toplandığı yer anlamında bu isim eski İstanbul evlerinde en büyük odaya, bilhassa konak, yalı, sâhilsaray ve saraylara salonlara alem olmuşdu; en doğru tâbir ile dilimize fransızcadan alınmış salonun türkcesidir. Dîvânhâneler, İstanbulun esk...

Fâtih Sultan Mehmed devri yapılarından olub Bayazıd da idi; Hadikatül cevâmide kaydedilmediğine göre Hadikanın telîfinden önce yok olmuş, izi kalmamış gerekir. Ekrem Hakkı Ayverdi de “Fâtih Devri Mimârisi” isimli muhalled eserinde bu mescidin adını kay...

Kasımpaşada İskele civarında, hâlâ “Dîvanhâne” diye anılan eski Bahriye Nezâreti binâsı (zamanımızda Kuzey Deniz Saha Komutanlığı binâsı) yanında idi. Hadikatül Cevâmi şu mâlûmatı veriyor : “Kasımpaşada bu mescidin bânisi Fatih Sultan Mehmeddir; yapıld...

İkinci Sultan Abdülhamid devrinde İstanbul hanımları indinde pek makbul olmuş bir yüzük şeklidir Zamanımızın 25 kuruşluk mâdeni parası büyüklüğünde, hattâ biraz daha büyük kıt’ada olup foyalarının üzerine hafif kabarıkca oturtulmuş 25-30 parça ufak elm...