İstanbulda Sadırazam, Şeyhülislâm, Kaptanpaşa ve sâir vezirlerin ve taşrada vâlilerin husûsî kalem müdürleri, yazı işleri baş kâtipleri için kullanılmış bir deyimdir. Dîvan Efendileri bir devlet memuru olmayub hizmetindeki zâtın sâir kapu kulu halkında...

İstanbulun ilk mülki taksimâtında kurulmuş mahallelerden biridir; ismini aldığı mescidde mevcud olmayan bu eski mahalle takrîben Bayazıdda Camcı Ali Camii Mahallesi içine düşer (Bundan önceki maddeye bakınız). Bibl.: E. Hakkı Ayverdi, Fâtih devri sonla...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Eminönü Kazâsının Küçükpazar Nâhiyesinin Hoca Gıyâseddin Mahallesi sokaklarından; Tirendaz Sokağı ile Vefâ Caddesi arasında uzanır dirsekli bir yol olup Molla Şemseddin Sokağı ile kavuşağı vardır (1934 B.Ş.R. Pafta 5/...

İstanbul ağzı deyim; “Küçük memurların, uşakların, hizmetkârların, yahud evlâdın âmirler, efendiler, ana baba huzurunda ellerini kavuşdurup verilecek emri beklemeleri”; “El pençe dîvan durmak” da denilirdi.

Eski İstanbulun en meşhur büyük yolu, şehir içinde Ayasofya önünden Bayazıd Meydadına kadar uzanan ana caddedir ki 1934 Belediye Şehir Rehberi tanzim edilir iken bu caddenin Atikalipaşa (Sedefciler) Camii önünden Bayazıda kadar olan kısmının adı “Yeniç...

Medrese talebelerinin, kâtiblerin, günlük işlerinde yazı yazmak mecbûriyetinde kimselerin üzerlerinde taşıdıkları birbirine perçinlenmiş bir mürekkeb hokkası ile yazı kalemi mahfazasından müteşekkil portatif yazı takimi; Cem’i “devat” dır; zamanımızda ...

Avukat, rum asıllı Türk şâiri, ortodoks mezhebinde mevlevî muhibbi; 1888 de Kayserinin Talas nâhiyesinde doğdu, iplik ve pamuk tüccarı Yuvan Efendinin oğludur. Doğumundan on ay kadar sonra Yuvan Efendi âilece Kayseriden Kastamoniye hicret edib yerleşmi...

İstanbulun kadimden beri en büyük caddesi ola gelmiş ve Ayasofya Meydanından Bayazıd Meydanına kadar uzanan Dîvan Yolu (B.: Dîvan Yolu) üzerindeki cami, mescid, medrese, türbe, han, hamam gibi târihi ve mimârî kiymetler taşıyan eserler arasında, İstanb...

Eski tulumbacılık âleminde Üsküdar sandık ve takımlarından biriydi (B.: Tulumbacılar). Mahallenin nâmına izâfetle “Kadıaskerli !..” diye nâra atarlardı, gayret dayıya düşdü fehvâsınca yangınlara gider gelirlerdi. Asıl reisleri Yıkıcı İshak isminde seks...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Büyük Kapalı Çarşının sokaklarından; çarşının en büyük, en işlek ana yolu Kalpakcılar Caddesine paralel olarak Basmacılar Sokağı ile Kolancılar Sokağı arasında uzanır; Takkeciler Caddesi ile dört yol ağzı yaparak kesi...

Üsküdarın yollarından; İnâdiye, Toptaşı ve Harmanlık semtleri arasındadır; 1934 Belediye Şehir Rehberine göre Nalçacı Hasan ve Hunnab Sokaklarının devâmı olub Körbakkal ve Aşçıbaşı Mektebi sokakları ile Harmanlık Sokağı arasında uzanır; Eski Ekmekci ba...

Kalender meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında Divitci civanlarına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış “Hûbannâmei Mevedâ” adlı manzum mecmuada Divitci civanı şu beyitlerle övülmüşdü...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Üsküdarda Divitciler Caddesi üzerindedir; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Ocak 1967).

Hadikatül Cevâmide Çakırcıbaşı Camii adı ile kayıdlıdır ve şu mâlûmat verilmektedir : “Bânisi Çakırcıbaşılıkdan mîrimiram olan Hasan Paşadır, yakınında yapdırdığı mekteb zaman ile harab olarak camiin sofasını mekteb yapmışlardır. Bu camiin üzeri ibtidâ...

Üsküdarın ana yollarından biri; Doğancılardan Şemsipaşaya kadar uzanan uzun bir yoldur; Doğancılar semtinde Tunusbağı Caddesi, Sünbülzâde Sokağı ve Salacak İskelesi Sokağının teşkil ettiği bir beşyol ağzı ile başlar Doğancılardan gelindiğine göre yokuş...

“Kısa ve çengel gagalı av kuşu; Bâz, Şehbaz; ala doğan, ak doğan, delice doğan, çakır doğan” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk Lügatı). Osmanlı pâdişahlarının av maiyeti arasında, doğan kuşlarını besleyen, bakan, terbiye edenler, sarayın dış hizmet ocakları a...

Hukuk doktoru; bu satırların yazıldığı sırada, (1962), İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Medenî Hukuk kürsüsü doçenti bulunuyordu ve avukatlık yapıyordu. 1929 da Samsunda doğdu, Âtıf Bey ile Mesude Hanımın oğludur. Amasyada Üçler ilk okulunda, Amas...

Değerli bir ses sanatkârı, İstanbul Radyosunun hanım okuyucularından; komisyonculuk ile geçinir Bay Zeki Doğanay ile Zeyneb Hanımın kızıdır; doğum tarihi tesbit edilemedi; tahminimize göre 1940-1941 arasında doğmuş olacakdır. Ruh okşayıcı pürüzsüz bir ...

Üsküdarın meşhur semti; Üsküdarın batı bölgesinde yüksek, havadar ve eski bir kibar yatağıdır. Meşrûtiyetden sonra Üsküdarın tek parkı, halk bağçesi burada tanzim edilmişdir. Üsküdar Kaymakamlığı binâsı, Üsküdar Emniyet Âmirliği, Üsküdar İtfâiye Müdürl...

Geçen asrın ünlü şâirlerinden Ayıntablı Aynî Efendi tarafından bir gazel ile övülmüş bir nevcivandır; manzûmede adı verilmemişdir, kelime oyunlar, lâtif bir mânayı ifâde ettiğine inanılmış söz hünerleri ile kalenderlik nümayişleri yolunda muhayyel bir ...

Fatih Sultan Mehmed deri adamlarından bir üsküf dikicidir; Hadikatül Cevâmiin kaydine göre Topkapusu civârında Saraçdoğan Mescidinin bânisidir; kabri mescidinin yanında idi, mescidi ile beraber yok olmuşdur, hayatı hakkında başka kayde rastlanamadı (B....

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Büyük Adanın sokaklarından; adanın Nizam bölgesinde Nevzad bey sokağı ile Sipâhioğlu Sokağı araında dirsekli bir aralık sokakdır; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (ocak 1967).

Türk mütefekkiri, ünlü yazar, mütercim, gazeteci; islâmi ilimlerde derin bilgisi ile tanınmış olub “Tanrı buyruğu” adı Kur’anı Kerîm mutercimi; işte bu büyük adamın tek satır ile de olsa Türk Ansiklopedisinde ve İslâm Ansiklopedisinde bir hal tercümesi...

Gedikpaşa çarşısında bir manav; 1912 Adapazarında doğmuş, 11-12 yaşlarında İstanbula gelerek Gedikpaşada çıraklıkla başlamış ve kırk yıldanberi aynı çarşıda bulunan Receb Doğruer 1.76 boyunda 90 kilo ağırlığında 1963 yılında 70 santim uzunluğundaki yas...

Sırtı yere gelmemiş pehlivan; Türk güreşinin mümtaz temsilcilerinden ve dünya şampiyonlarından, yalnız güreşdeki bilgisi, hüneri ve acı kuvveti ile değil, temiz ahlâkı ve dürüst ahvali ile de sportmen; 1913 de Samsunda bir köylü olarak doğdu, güreşe 7 ...