1966 yılı temmuzunda yakalanmış azılı esrar kaçakcısı ve satıcısı bir kadın; kucağında altı aylık çocuğu ile dolaşarak dilencilik yapmakda ve asıl işini dilenci kisveti altında gizlemekte idi. Sirkeci Otobüs durağında yakalandığı zaman: “Üç çocuğum dah...

İstanbul’a hicrî 1305 (M. 1887-1888) yılında gelerek ilk defa Çukurcuma Hamamında işe başlamış genç bir dellâk; Üsküdarlı kalender halk şâiri Âşık Râzi tarafından şu tarih manzumesi ile övülmüşdür; târih mücevher ve tâmiyelidir : Çukurcuma Hamamında s...

Kadın ressamlarımızdan; aşağıdaki satırları Türk Ansiklopedisinden alıyoruz: “1898 de İstanbul’da doğdu; İstanbul Kız Sanâyii Nefîse Mektebi Âlîsini (Güzel Sanatlar Akademisini) bitirdi, 1925 de açılan Avrupa yarışmasını kazandı; Cağaloğlu Kız Orta Oku...

1918 mütârekesi yıllarında bir gün aziz rüfekânızdan Yaşar Sâdi Beyle birlikde Defterdar İskelesinden iki çifte kayığına bindiğimiz halk şâiri İnebolulu bir kayıkcı; memleketinde âilesi Dutipekoğullar diye anılırmış, kısaltmış, kendisine mahlas yapmış,...

Evliya Çelebî Onyedinci asırdaki İstanbulu tasvir ederken : “Bayazıd Camii’nin etrafı ve Bayazıd Meydanı ulu ağaçlarla müzeyyendir, ağaçların ekserisi de çeşid çeşid dut ağaçlarıdır” diyor. R. Ekrem Koçu da o asrın İstanbulunu romanlaştırarak anlatma y...

Geçen asrın sonlarınada Üsküdarın meşhur kahvehânelerinden biridir; Toptaşı Caddesinin alt başında esnaf ve ayak takımı uğrağı bir yerdi; kalem sâhiblerinin kalender meşreb olanları lâübâli sohbet ve ülfet fırsatları elde etmek için uğrardı; hayli hoş ...

Kasımpaşada Kadımehmed efendi Mahallesi sokaklarından; İbâdullah Sokağı ile Kasımpaşa Kabristan Sokağı arasında uzanır; Doğramacı Kemal Sokağı, Seyyidali Mescidi Sokağı, Yenidere Sokağı ve isimsiz iki aralık sokakla kavuşakları vardır (1934 Belediye Şe...

“Deyim; mahcubolmak, utanmak, bozum olmak” (F. Devellioğlu, Türk Argosu). Ferid Devellioğlu, güzel eserinde kaydetmiyor, bu deyim, halk ağzında bilhassa “aşırı derecede sarhoşluk, körkötük sarhoşluk” anlamında kullanılır; meselâ, ayyaşlığından ötürü ka...

Üsküdarda bir halvetî tekkesi idi; On yedinci asır ortasında Evliyâ Çelebinin Üsküdarda kaydettiği altı tekkeden biri bu Dutenzâde Tekkesidir. Bandırmalızâde Ahmed Münib Efendinin 1307 (1889 - 1890) da neşredilmiş “Mecmuai Tekâyâ” isimli eserinde bu is...

Kalender Meşreb şâirler tarafından “Şehrengiz” adı verilen manzum risâlelerle medhedilen esnaf güzelleri arasında Dutcu civanına da rastlanır; şehrengiz yollu yazılmış “Hûbannâmei Nevedâ” isimli manzum mecmudada Dutcu civanı şu beyitlerle övülmüşdür : ...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Fatih Kazâsının Şehremini Nâhiyesinin Melekhâtun Mahallesi sokaklarından; Melekhâtun Camii Sokağı ile Bıçkı Sokağı arasında uzanır; Sezâî Hasan ve Başbakkal sokakları ile kavuşakları vardır (1934 B.Ş.R. Pafta 10/71). ...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Beşiktaşda Abbasağa Mahallesinde Abbasağa Kuyu Sokağı ile Kalas Sokağı arasında bir aralık sokakdır (1934 B.Ş.R. Pafta 20/175); yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Kasım 1966).

“Gerek binânın bir tarafının teşkil etmek ve gerek bir yeri çevirmek, bölmek için taşdan, tuğladan veya kerpiçden sed, hâil. Duvar isminin aslı farsca “dîvar” dır, (arab asıllı Türk harfleri ile divar yazılır, duvar okunurdu); Duvarcı, duvarı ve kâgir ...

“Gelinin veya yeni doğmuş çocuğun başına takılıp yüzünü örten ve telli süslü örtü” (Şemseddin Sâmi, Kaamûsu Türki). Eski gelin duvakları gelin telleri ile berâber başın üstünden diz kapakları altına kadar inerdi. Şehirlerde ve kasabalarda beyaz tülden...

Kendi çizdiği plâna göre kendi eliyle yapdığı 13,5 kilo ağırlığında bir feza roketini gereken izni aldıktan sonra 20 eylül 1962 de Umrâniye sırtlarından fezâya atarak 10 bin metreye kadar yükseltmeye muvaffak olan bir ermeni kuyumcu; 1937 de çok fakir ...

Halk ağzı deyim, “Kabahatli, suçlu durumda konuşamamak, haklı ittihamlar karşısında susmak; aşırı hayranlık ve âşıklık hâlinde dili tutulup konuşamamak” karşılğında kullanılır; misâller: — Polislik gösteriş, kalıp değil, yürek ister.. işte bizim komise...

Haneberduş serserîler argosunda duvar delerek iş gören hırsız anlamında kullanılır, zâbıta lugatçesine de geçmişdir ve o yolda çalışan hırsızlara da lakab olmuşdur : Duvarcı Ali, Duvarcı Mehmed gibi. F. Devellioğlu Türk Argosu” isimli güzel eserinde “d...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Taksimde Bülbül Mahallesi ile Kocatepe Mahallesi arasında sınır yoldur; Farabi Sokağı ile Yenikafa Sokağı arasında uzanır; Âşıklar Sokağı ve Taksim Çeşmesi Sokağı ile dört yol ağızları yaparak kesişir, Küçük Duvarcı S...

Herhangi bir sebeble kocasından pek genç yaşda dul kalmış kadın anlamında halk ağzı deyim; Ahmed Midhat Efendi “Emanetçi Sıdkı” isimli uzun hikâyesinde bu deyimi şu cümle içinde kullanmışdır: “...Evet, evet, Emânetci Sıdkı Efendi evlendi; fakat isterse...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Beşiktaşda Abbasağa Mahallesi sokaklarından; Kalas sokağı ile Kasab Kâmil Sokağı arasında bir aralık sokakdır (1934 B. Ş. R. Pafta 20/175) yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (Kasım...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Galatanın Ömeravni Mahallesinde Beytülmalci Sokağı üzerinde bir çıkmaz sokakdır; yerine gidilip şu satırların yazıldığı sıradaki durumu tesbit edilemedi (1967).

Eyyubda Düğmeciler semtinde, Düğmeciler Caddesi ile Oluklubayır Sokağı kavuşağındadır. Hadikatül Cevâmi şu mâlûmâtı veriyor : “Oluklubayır kurbindedir; bânisi Düğmecizâde Mehmed Bâkır Efendidir, kendisi de orada medfundur, Anadolu kadıaskerliğinden mâz...

Musikimizde meşhur faslın adı; Ahmed Rasimin eski İstanbul hayatı üzerine “Ah efendim.. Dügâh!..” çok şirin bir yazısı vardır : “Evâilde adamın biri Yedikula semtinde otururmuş. Kızını evlendireceği tutmuş, tedârikâta başlamış, bu iş güç arasında ahba...

Geçen asrın ilk yarısında yaşamış ilâhî cezbe sâhibi kalender bir derviş; 1780 - 1790 arasında Amasrada doğmuşdur, asıl adı Mustafadır, medresede okumuş, hâfız olmuş, devrin vezirlerinden Laz Ahmed Paşanın imamlığında bulunmuşdur. İstanbula geldiklerin...

Eski Türk giyim kuşamında “düğme”, gördüğü işden başka esvabın süsleri arasında önemli yer alırdı. Tarihimizde servet ve kudreti temsil eden kimselerin altın tel ve ipekli nakışlı en ağır, en kıymetli kumaşlardan yapılmış esvablarındaki düğmeler, o esv...