“Farscadan alınmış isim; emir, buyruk, hüküm; pâdişahın emri, hükmü yazılı kâğıd” (Türk Lûgatı). Bu isme nisbetle “Fermanlı”, halk ağzında iki ayrı ve zıd mânâda kullanılır: 1. Büyük, nüfuzlu hâmileri, yahud efendisi tarafından aşırı derecede şımartılm...

Ankara Devlet Operası sanatçalarından; 1928 de İstanbul’da doğdu; kültürlümusevî ailesinin evladıdır; 47. İlkokulda, Beyoğlu Orta Okulunda okudu, 1948 de Beyoğlu Lisesini bitirdi, İstanbul Konservatuvarından mezun oldu ve 1952 de Ankara Devlet Operasın...

Onaltıncı yüzyılda yaşamış namlı kemankeş pehlivanlardan; İstanbul Okmeydanında Çizmeci Menzilinde rekor kırmış ve taş dikmişdi (B.: Çizmeci Menzili, cild 8, sayfa 4044); 1555 de îdam edilen sadrâzam Kara Ahmed Paşanın kullarındandı (B.: Ahmed Paşa, Ka...

Ferruh Kethüdâ diye de anılır, Balatda Balat Camiinin bânisi; Kanuni Sultan Süleymanın sadırâzamlarından Semiz Ali Paşanın kethüdâsı idi; hayatı hakkında başka kayde rastlanmadı, kabri camiinin haziresindedir (B.: Balat Camii, cild 4, sayfa 1965).

Çağdaş türk musikisinin büyük sîmâlarından, bestekâr ve tanbur icrâkârı, üstâd musiki muallim; 1893 de İstanbulda doğdu, Mâliye Nezâreti Düyûni Müteferrika müdürü ve Siyavuş Paşa ahfâdından Mehmed Şemseddin Beyin oğludur, annesinin adı Makbûle Hanımdır...

Ünlü avukat ve siyâset adamı; Türkiyenin siyasî kaderi üzerinde sesinin dikkatle dinlenmesi kanısında bulunduğumuz Türkiye Millî Talebe Federasyonu kurucularından; Türkiye Adliyesi tarihinde bir ihtilâl mahkemesi olarak unutulması imkânsız İstanbulda Y...

Onsekizinci Asır sonu ile Ondokuzuncu Asır başında yaşamış edib ve filosof, çağının hakiki aydınlarından; derin bilgisi kadar zerâfet ve nüktedanlığı ile tanınmış bir sîma; mâliye kaleminden yetişmişdi, üçüncü defterdarlık da bulundu, Londraya elçilikl...

Üstad ve kemençe icrâkârı, müsikişinas kadınlarımızın büyük şöhretlerinden bir hanımefendi; 1900 de İstanbulda doğdu, İkinci Sultan Abdülhamidin mâbeyincisi Fâik Bey ile Şem’inur Hanımın kızı, Tanbûrî üstâd Refik Fersanın zevcesi (B.: Fâik Bey, Mâbeyin...

Aksarayda Muradpaşa Sülüklü Caddesi üzerinde Softa Sinan (Eğriminâre) Camii harâbesi yanında bir küçük ve susuz çeşme idi; kitabesi şudur: Bu çeşmei ra’na Salih Zeki Beyin mâderi şefiki ve Tepedelenli Kâmilin validei râniyesi merhume, Ferruh Nihal Han...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Fâtih Kazâsının Fener Nâhiyesinin Balat Karabaş ve Molla Aşkî mahallelerinin müşterek yollarından; Molla Aşkî Mahallesinde meydanımsı bir beşyol ağzı ile Balat Karabaş Mahallesinde Demirhisar Caddesi arasında uzanır; ...

Üsküdarlı Ahmed Münib Efendinin Mecmuai Tekâye isimli risâlesindeki kayde göre Balatda Balat Camii avlusunda bir Sünbülî dergâhı idi, âyin günü cuma idi; risâlenin neşredildiği 1307 (M. 1889 - 1890) yılında yıkılmış, yeri arsa hâlinde idi.

“Kuzey Afrikanın batısında Fas şehrinde îcâd edilmiş kırmızı renkli bir baş kisvesidir; bütün Osmanlı memlekeketlerinde ve diğer bâzı müslüman memleketlerinde yayılmış, giyilmişdir” (Şemseddin Sâmi, Kaamûsî Türkî). “Fas şehrinde îcâd edilmiş mâruf baş ...

Eminönü Balıkpazarının namlı bir meyhânesi, en parlak zamanı 1890 ile 1908 arası, İkinci Sultan Abdulhamid devrinin son yıllarına rastlar. Aslında gaayet büyük bir şarab ve rakı deposu idi; o devrin en âlâ rakıları olan Tekirdağının Mürefte (meyhânesi ...

Geçen asır sonlarında yaşamış bektâşî bir halk şâiri; İstanbula bir vâli paşanın uşağı olarak gelmiş, kaşı gözü hoş ve eli ayağı düzgün genç olduğu için İstanbuldaki konağın harem halkı için tehlikeli görülmüş, paşasının aşırı iltifâtı da dedikodu olun...

Yakın geçmişde dilimize almancadan girmiş ve zamanımızda atık unutulmak üzere olan halk ağzı bir deyim, “Gitmek”, “Kaçmak”, “Savaşmak”, “Ölmek” anlamlarında kullanılırdı; “Fertik” almancada “bitti”, “son” demektir. F. Devellioğlu “Türk Argosu” isimle e...

Onsekizinci Yüzyıl sonları ile Ondokuzuncu Yüzyıl başında yaşamış bir köçek; şu bûselik şarkı ile övülmüşdür: Nevresîde bir güli âl Bezmi hassa geldi derhal Sordum ol gonce gül kimdir Dediler kim Neyyir Feryâl Neyyir Feryâl eyleme âl Gönlüm oldu sana ...

“Aslı arabca isim: Kürk kaplanmış esvab” (Hüseyin Kâzım, Büyük Türk Lûgatı): M. Zeki Pakalın da “Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri” isimli eserinde Ferve maddesinde bu târifi aynen almakla yetiniyor. Ferve kürk kaplı esvab değildir; kürk olacak post...

Geçen asır sonlarında Türkiyenin en âlâ rakısı; Konyanın Niğde kazasının Fertek nâhiyesinde yapılırdı; kaç alkol derecesinde olduğu tesbit edilemedi, toptancı tüccarı tarafından İstanbula getirildiğinde gazetelere ilân verilir ve İstanbul halkına nered...

Osmanlı Sarayı ağzı bir terimdir, Pâdişahın şahsında temsil edilen devlete sadâkatle hizmet eden veya etmesi istenen kimselere madalya ve nişan yerine elmaslı sorguçlar, hancerler, kılıçlar ve en alâsından kürkler verilirdi, bu arada “Fervei Beyzâ” da ...

“Bülbülün Feryâdı”; İstanbulda aydın tabaka arasında, bülbüllerin ötmeye başladığı ilkbahar karşılığı kullanılmış bir deyim; artık kullanılmıyor; aşağıdaki beyit Süleyman Nahîfî’nindir: Agaazı nâle itse nola cânı bîşekib Oldu resîde mevsimi feryâdı an...

Boy boy ve cins cins fesler perâkende olarak tuhâfiye mağaza ve dükkânlarında, müstakil fesci dükkânlarında ve fes kalıbcılarında satılır, fes püskülü de oralardan alınırdı. Geçen asır sonlarında, 1880 ile 1890 arasında Tunus feslerinin, o memleket hal...

1925 de Türkiyede fes giymenin yasak edildiği Şapka Kanunu ile kalkdılar; fes kalıbları, memleketimizin yakın geçmişde kullanılmış eşyalarından biri olarak artık müzelerde veya antikacı dükkanlarında görülmektedir. Fes kalıbları, feslerin çeşidine göre...

Fes, ayak takımı ve avam tabakası haric, dâimâ düzgün, kalıblı bulundurulması gereken bir serpuşdu ve fesin kalıbı da azıcık yağmur, azıcık horca kullanma ile bozulurdu. Fesi, edebine uyarak giyebilmek için en az haftada bir defa muhakkak fes kalıbcısı...