“XVII. Yüzyıl şâirlerinden bir mevlevî dervişi; İstanbulludur, Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşanın kâtibliğinde bulundu, ney üzerine şu cinaslı beyti meşhurdur: Dûrbîni neyi al destine bak neymiş Neye halketti deme Hazret Mevlâ nâyi “1688 de Şamda vefat ...

Onyedinci Yüzyılın ikinci yarısında yaşamış bir şâir, asıl adı Alidir; kalemden yetişmiş, cebeciler kâtibi olmuş, 1115 (1703-1704) de vefat etmişdir. Bir beyti: Kelâmı şu’belendirme uzatma gel makaamâtı Gönül âgaazci hüsni o şûbin bûseliksizdir Bibl....

Gencliğinde Kaptanpaşalık Kethüdâ Kalemi kâtibliğinde ve geçen asır başlarının kaptanşayalarından Nasuhoğlu Ali Paşanın hususi kâtibliği ve nedimliğinde bulunmuş ve 1880-1885 arasında yaşı sekseni aşkın olarak ölmüş, yaşadığı devrin tarih kaynaklarına ...

Geçen asır sonlarında ve asrımız başında yaşamış ünlü farsca muallimi, İran edebiyatı üzerine yazıları ile bir otorite olarak tanınmış muharrir; aslı İranlı olduğu için “Acem Feyzi Bey” diye de anılırdı; 1842 de Tebriz civârında Türkanpûr köyünde doğdu...

Üçüncü Sultan Selim devri ricâlinden ve Nizamı Cedid tarafdarlarından; bu yeni asker ocağı kurulduğu zaman, masraflarını karşılamak üzere “Îrâdı Cedid Defterdarlığı” adı ile müstakil bir mâlî teşkilât yapılmış ve başına Feyzi Efendi getirilmişdi (B.: N...

“Onsekizinci asır sonları ile Ondokuzuncu asır başında tanınmış ilim adamlarından; Enderunda yetişti, Muhâdarâtı Feyzi adında bir eseri vardır ki sekstant (sextant) denilen âleti kullanarak irtifâ alma kâidelerini târif edermiş, basılmamış olan bu eser...

Onyedinci asır sonlarında yaşamış nakşî şeyhlerinden şâir bir zât, anadili gibi bildiği arabca ve farsca şiirler de yazmışdır, önce zamanının büyük halvatî şeyhlerinden Abdülahad Nuri Efendiye sonra Melâmiyei Bahrâmiye şeyhlerinden Beşir Efendiye intis...

“Reisül küttablık (dışişleri bakanlığı) yapmış ve ilmî eserleri ile tanımış bir vezir; aslı gürcü olup kölelikden yetişmişdir. Küçük yaşda İstanbulda Seyyid Ahmed Efendi adında bir hoca tarafından satın alınmış, evlâd muamelesi görmüş, devlet kapusuna ...

“İkinci Sultan Abdülhamid devri ordu kumandanlarından bir marşal; 1840 da Kırımda Gözleve kasabasında doğdu, çocuk sayılacak yaşda İstanbula gelerek tahsilini burada yapdı, 1864 de kurmay yüzbaşılık ile Harbiye mektebini bitirerek ordu hizmetine girdi;...

Geçen asır ortalarında yaşamış bir mutatabib; 9 zilhicce 1280 (16 mayıs 1864) tarihli Tasviri Efkâr gazetesinde şöyle bir ilânı vardır: “Feyzi Efendi nâmında bir zâtin târifine göre fıtık illetinin def’i için bir çâre bildiği ve bunun icrâsı ilkbahar i...

Halvetiye tarikatı şeyhlerinden şâir ve fâzıl bir kişi, “Risâle fî Cevâzı Deveranı Soofiye”, “Şerhi Hadîsi Erbain” ve “Risâle fî Hakkül Hamir” adı ile üç eseri vardır, şiirler de yazmışdır, 1025 (M. 1616) de İstanbulda ölmüşdür. Bibl.: M. Tahir, Osmanl...

Üsküdarda Bülbülderesi semtinde Selâmsız Caddesi üzerindedir, Bağlarbaşına doğru giderken, bu caddenin Selâmsız Mezarlık Sokağı ile olan kavuşağı köşesindedir; Bülbülderesi Mescidi adı ile de anılır; yanıbaşındaki kabristan da “Bülbülderesi Mezarlığı”,...

Geçen asrın ikinci yarısı başlarında genc bir pehlivan, kalender halk şâiri Üsküdârlı Âşık Râzinin genclik arkadaşlarından ve koruduğu gariblerinden olub güreşe de onun tarafından teşvik ve himâye görerek başlamışdır. 1865-1866 arasında deste pehlivanl...

İstanbulda ilk açılan mülkiye rüşdiyelerinden (B.: Rüşdiye Mektebleri); Tophâne ile Salıpazarı arasında îmâlâtı harbiye fabrikaları karşısında bir ahşab konakda açılmışdı; 1287 (M. 1870-1871) de cadde genişletildiği sırada yeniden kâgir olarak yapılmış...

1934 Belediye Şehir Rehberine göre Eminönü kazâsının Alemdar Nâhiyesinin Eminsinan Mahallesi yollarından, Perterpaşa Sokağı ile Kâtibsinan Sokağı arasında bir aralık sokakdır (1934 B.Ş.R. Pafta 2/20). Bir araba geçecek genişlikde, kabataş döşeli bozuk ...

İlk buharlı harb gemilerimizden; hicrî 1244 (M. 182 - 1829) yılında İzmit Tersânesinde inşâ edilmişdir; resmini çizen İstanbul Tersânesi gemi mühendislerinden Ali Efendi, yapan da Tersâne mimarlarından Tanaş Kalfadır; 129 metre boyunda, 35 metre eninde...

Fatihde Deve Hanı yanında eski bir mahalle mektebiydi, mekteb de han da mevcud değildir; büyük şâir ve dil hocası Muallim Naci bu mektebin talebesi olmuş ve 8-9 yaşlarında iken ilk Kur’an hatimini bu mektebde etmişdir (B.: Naci, Muallim Ömer). Bibl.: S...

Hicrî 1252 (M. 1836-1837) yılında İzmit Tersânesinde yapılmış bir kapak kalyon; resmi mühendis Mahmud Efendi tarafından çizilmiş ve Musa Kalfa tarafından inşâ edilmişdir, 198 metre boyunda, 55 metre eninde, 96 toplu ve nefer mevcudu 960 olan bir harb g...

Üsküdarlı Ahmed Münib Efendinin Mecmuai Tekâya isimli risâlesindeki kayde göre Kocamustafapaşa da bir Nakşî dergâhı, âyin günü cuma idi; zamanımızda mevcud değildir.

XVIII. Yüzyılda yaşamış namlı bir çiçekci, hayatı hakkında bilgi edinilemedi.

Onyedinci Yüzyıl ulemâsından; Osmanlı şeyhülislâmlarının kırkyedincisi; hicrî 1040 (M. 1630-1631) da İstanbulda doğdu, Şeyhülislâm Ebûsaid Efendinin oğludur (B.: Ebûsâdid Efendi, Hocazâde, cild 9 sayfa 4854); babasının şeyhülislâmlığı zamanında pervası...

Onsekizinci Yüzyıl ulemâsından, zamanın ünlü bir mûsikişinâsı ve bestekâr; Osmanlı Şeyhülislâmların yetmişbirincisi; hicrî 1111 (M. 1699 - 1700) de doğdu; Şeyhülislâm Dâmadzâde Ahmed Efendinin oğludur (B.: Ahmed Efendi, Dâmadzâde Ebülhayr, cild 1, sayf...

Onsekizinci yüzyılın ilk yarısında yaşamış bir şâir şiirlerinde “Feyzi” mahlasını kullanmışdır; Boluda yirmi yıldan fazla müftülük yapmış Ahmed Efendi adında bir zâtin oğludur; dedesi ve onun babası da aynı kasaba müftülüğünde bulunmuşlardı. Bir ara İs...

Onsekizinci Yüzyıl hattatlarından ve İstanbul kibarlarından; Hekimbaşı Nuh Efendinin oğlu ve ünlü sadırâzamlardan Hekimoğlu Ali Paşanın küçük kardeşi (B.: Ali Paşa, Hekimoğlu, cild 2, sayfa 686); hayatı İstanbulda geçdi, yüksek mülkiye memuriyetlerinde...