Tophânede Firûzağa mescidi vakfından eski bir mahalle mektebi, yine mescidin evkaafından bir küçük hamamla birlikde zamanımızda mevcud değildir.

“Aslı arabca Fetil’den; 1. Kandil ve muma konulan pamukdan bükülmüş ip ki, emdiği yağ ile yanıp ortalığı ışıklandırır; 2. İlk icad edilmiş top ve tüfeklerin falyalarına konulan gaytan ki, bir ucu tutuşturulup ateş falya deliğine ulaşınca top yahud tüfe...

Mum dikilecek yeri bir tablacığın ortasında ve kenarında da tutmak için, kulpu bulunan el şamdanlarına verilmiş isim; o kulpdan baş ve şahâdet parmakları ile tutulduğu ve o parmaklar ile de fiske atıldığı içindir ki bu ismi almışdı. Yerine ve sâhibinin...

Hicrî 1098 (M. 1686 - 1687) de İstanbul’da hamamcılar kâhyâlığında bulunmuş, Derviş Şehrî İsmail Efendinin “Dellâknâmei Dilküşâ” isimli eserinde hal tercümelerini kaydettiği onbir nefer hamam uşağından biri (B.: Dellâknâmei Dilküşâ, cild 8, sayfa 4370)...

Bakırköyün yollarından; Bakırköy - İstanbul Yolunun Bakırköy İstasyon Caddesi ve Ebüzziyâ Caddesi ile teşkil ettiği dört yol ağzından öte bir devamıdır; Mer’a Sokağı, Halıcı Sokağı, Türkcü Sokağı, Cumhuriyetci Sokağı ve Sporcu Sokağı ile kavuşakları ol...

“Baş parmak üzerine bükülen şahadet parmağının birden açılması ile vurulan hafif darbe” (Türk Lûgatı). Bilhassa bir sevgili yanağına veya burnuna muhabbet eseri, lâtife yollu vurulurdu. Şinâsî’nin mizah yollu bir beyitidir: Benzer ol hoş kokulu kuyruğ...

“Fit: 1. Fenâlığa sevk ve teşvik edip dürtme; iğvâ, iğfal, ifsad; 2. Kumarda ne kazanç, ne kayıp” (Şemseddin Sâmi, Kaamûsi Türkî). İstanbul ağzında, bilhassa avam arasında çok ve çeşitli anlamda kullanılan bir kelimedir: 1 — İğfal, ifsad anlamında, “ko...

Fiske ile atılan küçük taş; fiske ile taş atılırken başparmakla şahâdet parmaklarının birleşme şekli değişir, başparmak şahâdet parmağı üstüne konulur ve birden açılması ile küçük taşı fırlatır. Darbe olan fiskede ise darbeyi şahâdet parmağı vurur. Şu ...

Taksimin Yenişehir Mahallesi sokaklarından; Yenişehir Caddesi ile Gülleci Sokağı arasında uzanır, Miran Sokağı ile dörtyol ağzı yaparak kesişir (1934 Belediye Şehir Rehberi, Pafta 19/181). Cadde kavuşağından gelindiğine göre, bir araba geçecek genişlik...

“Argo. Cimağ etmek; Lehimlemek, Perçinlemek, Şişirmek, Tezgâh Kurmak, Üfürmek, Zımbalamak da aynı anlamdadır” (F. Devellioğlu, Türk Argosu). Değerli dil bilgininin kaydettiği gibi yukardaki argo kelimeler aynı anlamda değildir, aralarında mânâ farkları...

Geçen asır sonlarında İstanbul’un en şöhretli “Koltuk” gizli umumhâne işletenlerden; koltukların en lüksü, en temizi olan evi Çapada idi; Ahmed Rasim “Fuhşi Atik” isimli eserinde Fitnat’ın evini Muzaffer Bey adında bir gencin ağzından şöyle anlatıyor: ...

Onsekizinci yüzyılda yaşamış güzelliği, zerâfeti, zekâsı, edebî kültürü ve kibar bir İstanbul Hanımefendisi olmakla meşhur seçkin bir Türk kadını ve seçkin bir şâir; doğum tarihi bilinmiyor, şâir ve musikişinas Şeyhülislâm Ebûishakzâde Esad Efendinin k...

(Flâmme, fransızca alev, ateş, neşter) — İkinci Sultan Abdülhamid devrinde Beyoğlunun en namlı gazino-kıraathânelerinden; bu satırların yazıldığı sırada (1950) İstiklâl Caddesinde İngiliz Kanzuk Eczâhânesi sırasında idi, yerinde şimdi bir oyuncakçı dük...

Geçen asrın ikinci yarısında ve asrımız başında yaşamış, seçkin bir kadın şâir; 1258 (M. 1842) de Trabzon’da doğdu; o tarihlerde Trabzon vâlisi bulunan Hazînedarzâde vezir Abdullah Paşanın (Türk Meşhurları isimli eserde Ahmed Paşa diye yazılı) kızıdır;...

Argo deyim; “Nümayiş”, “Gösteriş”, “Çalım” anlamlarında kullanılır; F. Devellioğlu “Türk Argosu” isimli eserinde şöyle kaydediyor: “Fiyaka: Kabadayılık, gösteriş; misal: Senin fiyakan burada sökmez. Fiyakalı: Gösterişli, süslü, zarif, kabadayı; misâlle...

1965 de bir kısmı İstanbul’da çevrilmiş “Maça Ası” isimli İtalyan filminin birinci kadın oyuncusu Hollandalı bir yıldız; sinemacılık âleminde “Seks Bombası” lâkabı verilmiş artistlerden. Maça Ası’nda figüranlık yapan, sonraları da Almanyaya giderek “Tü...

(Flöri okunur) Kimliği tesbit edilemedi; geçen asrın ikinci yarısında Bebekde Halim Paşa yalısının (Mısır Konsolosluğunun) arkasında bir dağ köşkü vardı ve bu köşk Sultan Abdülazize karşı çalışan genc Osmanlıların gizli toplantı yerlerinden biri olmuşd...

XVII. yüzyıl ortalarında İstanbul’un namlı oyuncu kollarından Çelebi Kolunun köçek oğlanlarından (B.: Çelebi Kolu, cild 7, sayfa 3812); Evliyâ Çelebi: “(Bu kolun) on nefer rakkaslarının en güzelleri Can Memi Şah, Zâlim Şah, Hurrem Şah, Fitne Şah, Yusuf...

Yukarı Boğazın Anadolu yakasında Paşabağçesindedir, küçük bir aralık sokakdır (1934 B. Ş. Rehberi, Pafta 24).

Onyedinci asır şairlerinden ve Galata mevlevihanesinin en namlı şeyhlerinden; aslı Antalyalıdır, Çavuşoğulları diye anılan çok zengin bir ailedendir; doğum tarihi bilinmiyor, 1627 (H. 1037) de Antalya mevlevihanesi şeyhi Zincirkıran Mehmed Dedeye dervi...

Geçen asır sonlariyle asrımız başının namlı piyasa sazendelerinden ve bestekârlarından, ermenidir ve asıl adı Hapet’dir. 1847 de İstanbulda Kumkapı semtinde doğdu. O zamanlar meyhaneleriyle meşhur lan Kumkapı piyasa sâzende ve hânendelerinin bilhassa a...

Meşrutiyetin ikinci ilânında İstanbulda her fırsat bulanın gazete çıkardığı, çıkan gazetelerin de şahsiyet düşüklüğü yüzünden bir kaç nüsha sonra kapandığı devirde intişar etmiş yarı mizahî gazetedir. İlk nüshası 6 nisan 1327 (19 nisan 1911) bir çarşam...

İkinci Abdülhamid devrinde yaşamış nev’i şahsına mahsus İstanbullu tiplerinden: rum olduğu halde rumlarla görüşmez, Ahmed Rasim ve arkadaşlarile düşer kalkar, ehlidil, kalender bir adam. Afandosun has dostu, lâkabı hüviyetini pek güzel gösteren bir İyi...

Geçen asır sonlarının kibar ulemasındandı. 1823 e doğru İstanbulda doğdu; Meclisi Kebiri Maarif Reisliğinde bulunmuş ve Maarifi Umumiye Nazır Vekilliği etmiş olan babası sudûrdan İmamedin Efendi de İkinci Mahmuda Başimamlık etmiş Kastamonulu Zeynelâbid...

İstanbulda yaşayan tanınmış Azerbaycanlı simalardan ilim ve siyaset adamı, uzun zaman İstanbul Üniversitesinde Rus dili ve edebiyatı muallimi olarak tedrisatta bulunmuş ve bu vazifeden tekaüd olmuştur. Şimali Azerbaycanda Gence vilâyetinin eski hanları...